درس‌گفتار فلسفه علم از دکتر مهدی نسرین

درس‌گفتار فلسفه علم از دکتر مهدی نسرین
درس‌گفتار فلسفه علم از دکتر مهدی نسرین
۳ (۶۰%) ۳ votes

دانش فلسفه علم، معرفتی درجه دوم است که به پژوهش عقلی در باب روش و ساختار علم می پردازد. در دوران جدید، توجه به فلسفه علم، هم به خاطر پیشرفت علوم، و هم نقش بی بدیل علوم تجربی در میانه ی معرفت های بشری، افزایش یافته است.
امروزه درس فلسفه علم از واحدهای الزامی یا اختیاری بسیاری دانشگاه ها در زمینه های دانشی مختلف است.
سلسله جلسات پیش روی، درس های دکتر مهدی نسرین در دانشگاه صنعتی شریف در سال ۱۳۸۳ می باشد. این درس ها برای آشنایی مقدماتی با مباحث فلسفه علم ارایه شده است.

.


.

جلسه اول درس‌گفتار فلسفه علم

صوت این جلسهمتن این جلسه

موضوعات مطرح شده:

۱_ بررسی مقاله شیلیک
۲_ رویکرد پوزیتیویستی
۳_ اصل تحقیق پذیری معنی
۴_ ابتنای معارف بر معرفت حسی بی واسطه
۵_ معیار معنی داری
۶_ مفهوم مشاهده پذیری
۷_ بی معنایی گزاره های متافیزیکی

هر مکتب فلسفی بعد از پدید آمدن کم کم دست خوش تغییرات و تحولات می شود و همیشه افرادی درون مکتب هستند که ارتودوکس به حساب می آیند و افرادی هم هستند که در برابر این اصولی که افراد ارتودکس از آن ها جانبداری می کنند می ایستند. پوزیتویسم هم از زمانی که این واژه توسط اگوست کنت استفاده شد دچار تغییراتی شد، و دیگر افرادی بودند که پوزیتویسم بشمار می آمدند اما بر سر موضوع واحدی صحبت نمی کردند. مثلا به طور مشخص پوزیتویسم ماخ و کنت با پوزیتویسم حلقه ی وین متفاوت بوده است. در اینجا شیلیک می خواهد پوزیتویسم را معرفی کند.
از منظر شیلیک پوزیتویسم یعنی مکتبی که هدفش طرد متافیزیک است و این را وظیفه ی خود می داند.

.


.

جلسه دوم درس‌گفتار فلسفه علم

صوت این جلسهمتن این جلسه

موضوعات مطرح شده:

۱_ تفکیک میان نظریه ی معنا و معناداری
۱_ اضافه بار معنایی
۲_ گزاره های ناظر به واقع
۳_ ارتباط میان فلسفه و علم
۴_ مفروضات پیشینی در گزاره های علمی
۵_ حالات روان شناختی
۶_ نتایج بحث شلیک
۷_ تعدیل تحقیق پذیری به تایید پذیری
۸_ تفاوت میان فیلسوفان تحلیلی و قاره ای
۹_ بررسی نظریات و آراء بریجمن در پوزیتیویسم منطقی
۱۰_ عملیات گرایی بریجمن

ادعای فلسفی حلقه وین این است که وقتی نظریات علمی عوض شد، فلسفه ها نیز عوض میشود. چون در زمان شیلیک نظریه نیوتون درباره زمان مطلق رد شده بود و نظریه نسبیت تایید شده بود، گزاره هایی که در مورد زمان مطلق صحبت میکنند فاقد معنا هستند، چون مطابق نظریه انیشتین نمیتوان گفت اضافه معنایی چیست.
حلقه وین علم را به صورت جریانی میدیدند که هر روز موفق تر میشود، بنابراین علم امروز نسبت به علم گذشته موفق تر است، ولی در علم هیچ مفهومی را نمی توان به صورت مطلق تعریف کرد و معنای ثابتی از آن را در نظر گرفت و همواره باید منتظر تغییر مفاهیم به کار رفته در یک علم بود. بنابراین فلاسفه نمی توانند گزاره های جهان شمول کلی درباره مفاهیم علمی بگویند و در هر لحظه باید آماده تحول این مفاهیم بود.

.


.

جلسه سوم درس‌گفتار فلسفه علم

صوت این جلسهمتن این جلسه

موضوعات مطرح شده:

الف) برخی نکات ناظر به مباحث پیشین
۱٫ معنای مشاهده پذیری
۲٫ زمان در فیزیک نیوتون و انیشتن
۳٫ تبیین و پیش بینی
۴٫ معناداری و صدق
۵٫ معناداری گزاره های تاریخی
۶٫ معناداری در نسبت با واقع جهان
ب) ادامه ی سخن در باب نظریه ی بریجمن
۱٫ نسبت میان واژگان علمی با مفهوم اندازه گیری
۲٫ گشودگی نسبت به پیش فرض ها
۳٫ پیوند و گسست میان مفاهیم نظری
۴٫ لزوم پذیرش تکثر مفاهیم نظری
۵٫ خصلت نسبی در معرفت علمی
۶٫ بررسی برخی نمونه های گزاره های علمی در نسبت با نظریه ی بریجمن

در روانشناسی، موضع حلقه ی وین ، رفتارگرایی منطقی است و طبق این رای هر گزاره ای که در آن یک محمول روان شناختی مثل خوشی ، شادی و…به کار رفته باشد ، اگر معنادار باشد ، باید قابل ترجمه باشد به مجموعه ای از گزاره هایی که فقط در آن محمول های فیزیکی به کار رفته باشد . تفاوتی که در این جا میان شلیک و حلقه ی وین با بریجمن هست این است که موضع سخن در بریجمن مفاهیم است ولی شلیک و حلقه ی وین گزاره هاست . طبق نظریه ی رفتارگرایی ، مثلا آدمی که تظاهر می کند که دیوانه است ، این فرد اگر در تمام شرایط ممکن به گونه ای عمل کند که نشان دهنده ی دیوانگی وی باشد ، پس دیوانه است . یا اگر فردی دندان درد داشته باشد ، این گزاره وقتی معنادار است که به مجموعه گزاره های رفتاری متناهی قابل ترجمه باشد. مثل آن که به طرف دندان پزشکی حرکت کند و یا دستش را روی صورت خود قرار دهد و ضربان قلب وی بالا باشد ، و ….دیگر این سخن که کیفیت دندان درد دو نفر در عین رفتارهای واحد ، متفاوت باشد ، قابل فهم نیست .

.

ادامه دارد (۹ جلسه)

جلسات آینده به صورت هفتگی اضافه خواهند شد

.


.

کلاس درس فلسفه

درس فلسفه علم

سطح مقدماتی

دکتر مهدی نسرین

دانشگاه صنعتی شریف

سال ۱۳۸۳

.


.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *