مقالات آروین صداقت کیش با عنوان «جستار خُرد در بِه‌کَرد نقد موسیقیِ ما»

مقالات آروین صداقت کیش با عنوان «جستار خُرد در بِه‌كَرد نقد موسیقیِ ما»

چه راه‌هایی برای بهتر شدن پیش روی نقد موسیقی ما است؟ پاسخ به این سوال به ظاهر ساده نیازمند بررسی دقیق وضعیت معاصر نقد موسیقی و نیز شناخت بعضی از گره‌ها و دشواری‌های پیشِ روی نقد موسیقی در ایران است. از همین رو در سال ۱۳۹۴ در یک رساله با عنوان «جستار خُرد در بِه‌کَرد نقد موسیقیِ ما» (در چهار گفتار) به این موضوع پرداخته و پیشنهادهایی مطرح شده است که برخی از آنها در همین بازه‌ی پنج ساله‌ی پس از چاپ رساله محقق شده و برخی دیگر نیز همچنان منتظر تحقق مانده‌اند. مطالعه‌ی این جستار که از طریق پیوند‌های زیر در دسترس است ما را به دنیای تحلیلی از وضعیت موجود می‌برد و در نهایت شمایی از سرزمین هنوز نیامده‌ی نوعی نقد موسیقی ترسیم می‌کند که «بهتر» خوانده شده است. ادامه مطلب “مقالات آروین صداقت کیش با عنوان «جستار خُرد در بِه‌کَرد نقد موسیقیِ ما»”

اقتصاد اسلامی در گفتگوی سید محمدجواد علوی بروجردی و عبدالحسین خسروپناه

اقتصاد اسلامی در گفتگوی سید محمدجواد علوی بروجردی و عبدالحسین خسروپناه

سید محمدجواد علوی بروجردی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگویی مطالبی پیرامون اقتصاد اسلامی مطرح کرده بود که واکنش‌هایی در حوزه علمیه داشت که از جمله‌ی آن عبدالحسین خسروپناه از اساتید حوزه علمیه قم بود که سخنان ایشان را رد و از وی درخواست گفتگو و مناظره علمی نموده بود که در چند روز اخیر این گفتگوی علمی بین این دو استاد حوزه برگزار گردید.

ادامه مطلب “اقتصاد اسلامی در گفتگوی سید محمدجواد علوی بروجردی و عبدالحسین خسروپناه”

نوشتار امیر مازیار با عنوان «سیره زریاب و تاریخ شهیدی»

نوشتار امیر مازیار با عنوان «سیره زریاب و تاریخ شهیدی»

سیره زریاب و تاریخ شهیدی

امیر مازیار

 از بحثهای نیکویی که طرح مساله‌ی «دین و قدرت» برانگیخته است توجه به سیره‌نگاری پیامبر و تاریخ صدر اسلام است. متاسفانه اسلام‌پژوهی ما، هم در شکل سنتی آن و هم در جریان‌های نواندیشانه، توجهی جدی به تاریخ صدر اسلام نداشته‌ است با اینکه این مسأله برای هر نوع تفکرِ معاصر در باب اسلام یا بازاندیشی در آن اهمیتی کانونی دارد. از جمله نشانه‌های گویای این عدم توجه جدی به تاریخ‌نگاری، طرحِ گاه‌به‌گاهِ نام دو کتاب «سیره‌ی رسول‌الله» نوشته‌ی عباس زریاب خویی و کتاب «تاریخ تحلیلی اسلام» نوشته‌ی سید جعفر شهیدی در این مباحث در مقام پژوهش‌های معتبر (و مدرن!) تاریخی‌ است. [۱]

زریاب و شهیدی قطعاً از مفاخر فرهنگی قرن اخیر جامعه‌ی ما بوده‌اند؛ اما به نظر می‌رسد در جامعه ما «تجلیل» و «نقد» در تقابل با هم قرار گرفته‌اند. با آنکه تجلیل واقعی اهل فکر و آثارشان باید در ارزیابی و مواجهه جدی و البته عالمانه و منصفانه با تک‌تک آثار آن‌ها صورت بگیرد، اما عدم توجه نقادانه به یک اندیشه به این معناست که یا در آن اندیشه طرح قابل تأملی مندرج نیست، یا آنکه جامعه‌ی علمی توان نقد و ارزیابی آن را ندارد. حاصل تجلیل‌های غیرنقادانه هم بت‌سازی از افراد و آثار است که مانع تفکر و پژوهش جدی است. [۲] ادامه مطلب “نوشتار امیر مازیار با عنوان «سیره زریاب و تاریخ شهیدی»”

برنامه تلویزیونی طبیعت ۳۶۰ درجه

برنامه تلویزیونی طبیعت ۳۶۰ درجه

برنامه زنده طبیعت ۳۶۰ درجه با دعوت از کارشناسان و مسئولان می‌کوشد، مسائل مبتلا به محیط زیست ایران را با نگاهی موشکافانه و دقیق بررسی کند. در برنامه طبیعت ۳۶۰ درجه پرونده‌های مختلف در حوزه محیط زیست انسانی مورد بررسی قرار می‌گیرد. در برنامه طبیعت ۳۶۰ درجه نشان می‌دهد که هر کسی که به هر دلیلی در تخریب یا ایجاد مشکل در طبیعت است باید پاسخگوی عملکرد خود نیز باشد، همچنین افرادی که در تلاش برای حفاظت از محیط زیست هم هستند در این شبکه به تصویر کشیده می‌شوند. برنامه طبیعت ۳۶۰ درجه در بخش: با محیط‌بانان با حامیان محیط‌ زیست همراه می‌شود و هر بار زندگی شخصی و حرفه‌ای یک محیط‌ بان را به تصویر می‌کشد. طبیعت ۳۶۰ درجه از تازه‌ترین رخدادهای محیط‌ زیست هم می‌گوید. اجرای برنامه طبیعت ۳۶۰ درجه را پرهام دیباج به‌ عهده دارد که تهیه‌کننده برنامه هم است، او از مستندسازان شناخته شده در حوزه محیط‌ زیست است و ساخت مستندهای متنوعی با موضوع محیط‌ زیست را در کارنامه دارد؛ همین تجربه چندساله او در این حوزه باعث شده تا برنامه طبیعت ۳۶۰ درجه شامل بخش‌های متنوعی برای بینندگان باشد. برنامه طبیعت ۳۶۰ درجه روزهای دوشنبه ساعت ۲۳:۳۰ از شبکه دو پخش می‌شود.
ادامه مطلب “برنامه تلویزیونی طبیعت ۳۶۰ درجه”

لیبرالیسم اخلاقی در گفتگوی صدانت با حسین دباغ

لیبرالیسم اخلاقی در گفتگوی صدانت با حسین دباغ

امید قائم‌پناه: حسین دباغ دانش‌آموخته فلسفه اخلاق از دانشگاه ردینگ و آکسفورد است؛ او معتقد است لیبرالیسم کلاسیک با تئوری اخلاقی فایده‌گرایی پیوند خورده است بالاخص آنجا که پای آزادی‌های اقتصادی به میان می آید؛ تئوری‌ فایده گرایی به نظر او ایراداتی دارد و جای آن دارد که مفاهیمی مثل حقوق یا عدالت به آن تزریق شود. این ایرادات از قضا بر گونه‌هایی از لیبرالیسم هم وارد می آید. در ادامه نشان می‌دهد که در طول تاریخ افرادی بوده‌اند به طور تاریخی یا ساختاری علیه‌شان ظلم شده مثل سیاه‌پوستان یا زنان یا سایر اقلیت‌ها. و همچنین از سوی دیگر افرادی هم هستند که با محرومیت‌های اجتماعی (مثل فقر و محیط اجتماعی خاص) و طبیعی (مثل معلولیت، ضریب‌هوشی و…) مواجه بوده‌اند؛ این‌ها را هم نمی‌توان مثل سایرین دید و باید اولویت‌هایی برای آن‌ها قائل شد. اگر بخواهیم در قالب یک تمثیل بگوییم، مثل آن است که عده‌ای وارد یک مسابقه دو شده‌اند اما خط شروع آن‌ها برای رقابت مساوی نیست، در این رقابت برخی چندین متر جلوتر هستند و برخی بسیار عقب‌تر. این رقابت زمانی عادلانه خواهد بود که همگی از یک نقطه آغاز کنند.

اگر این دو نظریه (ناعدالتی‌ها و ظلم‌های تاریخی و محرومیت‌های اجتماعی و طبیعی افراد) را بپذیریم به نظر می‌رسد که دولت هم وظیفه پیدا می‌کند که توجه ویژه‌ای به این‌ها داشته باشد و با مداخله خود کمی این شرایط را متعادل‌تر کند. ادامه مطلب “لیبرالیسم اخلاقی در گفتگوی صدانت با حسین دباغ”

خودگردانیِ روستایی، اثر ماهاتما گاندی با ترجمه‌ی غلامعلی کشانی

خودگردانیِ روستایی، اثر ماهاتما گاندی با ترجمه‌ی غلامعلی کشانی

خودگردانیِ روستایی، اثر ماهاتما گاندی

با ترجمه‌ی غلامعلی کشانی


چرا باز هم از گاندی می‌شنویم؟

در دنیای بیرون، کتاب‌های زیادی از گاندی و در باره‌ی او، مخصوصا به زبان انگلیسی وجود دارد. اما در زبانِ فارسی تعدادِ بسیار کمی کتاب از او  یا درباره‌ی او منتشر شده است. از این تعداد کتابِ کم هم، بیشتر به گاندیِ سیاست‌مرد و پدرِ استقلالِ هند توجه شده است. در حالی‌که او وجوهِ فکری-عملیِ دیگری هم داشته که به آن کم‌توجهی شده است. او در کنار دخالتِ تقریبا ناخواسته‌اش در سیاست’ کنش‌گرِ اجتماعی و صاحب‌نظر در باره‌ی اقتصاد، آموزش، توسعه (شکوفاییِ مادی و معنوی) و به‌خصوص توسعه‌ی روستایی بوده است. این ادعا در کتاب حاضر به‌خوبی قابل دیدن است. او در این کتاب فرصت می‌‌کند که به این دغدغه‌ها‌ی اصلی‌اش بپردازد. گاندی در کتاب خودگردانیِ روستایی دقیقا نظریه‌ی اقتصادی می‌دهد، به شکوفاییِ روستاها و خودگردانیِ‌شان می‌اندیشد، راه‌حل می‌دهد و عمل هم می‌کند. در این نوشته‌ها می‌بینیم که این گاندیِ متفاوتْ بازهم رفتار خود را، هم‌چون عمل‌اش در عرصه‌ی سیاسی، به دو اصلِ مهمِ فکری-رفتاریِ خود یعنی بی‌خشونتیِ شفقت‌آمیز‌ (اَهیمسا) و پایداری در راه حقیقت (ساتیاگراها) پیوند می‌زند و این فکر‌ها و عمل‌ها را دقیقا متاثر از این دو اصل می‌داند و نه چیزی دیگر. ادامه مطلب “خودگردانیِ روستایی، اثر ماهاتما گاندی با ترجمه‌ی غلامعلی کشانی”

نوشتار زهیر میرکریمی با عنوان «اسلامِ آغازین از نگاه دیگران»

نوشتار زهیر میرکریمی با عنوان «اسلامِ آغازین از نگاه دیگران»

اسلامِ آغازین از نگاه دیگران

مروری بر کتاب «دیدن اسلام آن‌گونه که دیگران دیده‌اند» اثر رابرت هُیلند

زهیر میرکریمی

رابرت هُیلَند (متولد ۱۹۶۶)، استاد «تاریخِ خاورمیانه در دوران باستان متأخر و اسلامِ آغازین» در دانشگاه نیویورک، از دانشکدهٔ مطالعات شرقی دانشگاه آکسفورد فارغ‌التحصیل شده است و از آن زمان تاکنون پژوهش‌هایش بر بررسی ظهور تمدن اسلامی متمرکز بوده است. تازه‌ترین کتابش، «فی سبیل اللّه: فتوحات اعراب و خلق امپراتوری اسلامی» (۲۰۱۵)، را نیز در همین حوزه نوشته است. هُیلند به فعالیت‌های میدانیِ پژوهشی نیز علاقه‌ دارد و در اکتشاف‌های باستان‌شناختی در کشورهای خاورمیانه مشارکت کرده است. کتاب «دیدن اسلام آن‌گونه که دیگران دیده‌اند: بررسی و ارزیابی نوشتارهای مسیحی، یهودی، و زرتشتی در باب اسلامِ آغازین» (۱۹۹۷) حول محور چند پرسش بنیادین شکل گرفته است: غیرمسلمانان یا غیراعراب در سده‌های هفتم و هشتم میلادی دربارهٔ مسلمانان و اعراب چه می‌اندیشیده‌اند و آن‌ها را چگونه توصیف کرده‌اند؟ و آیا می‌توان از این توصیف‌ها در بررسی‌های تاریخی بهره بُرد؟ هُیلند در این پژوهش دو هدف را دنبال می‌کند: نخست آنکه با عمیق‌شدن در منابع غیراسلامی منسوب به دورهٔ اسلامِ آغازین نگاهی «از بیرون اسلام» به آن رویداد‌های تاریخی بیندازد؛ و دیگر اینکه تجربهٔ مواجههٔ پیروان ادیان دیگر با حاکمان جدید‌شان، یعنی اعرابِ مسلمان، را از دریچهٔ چشمان آن‌ها ببیند و از لابه‌لای متون آن‌ها بخواند.

ادامه مطلب “نوشتار زهیر میرکریمی با عنوان «اسلامِ آغازین از نگاه دیگران»”

نوشتار حسین آخانی با عنوان «درختکاری، آری یا نه؟»

نوشتار حسین آخانی با عنوان «درختکاری، آری یا نه؟»

درختکاری، آری یا نه؟

حسین آخانی- استاد گیاه‌شناسی دانشگاه تهران

همشهری، یکشنبه ۲۶ بهمن ۱۳۹۹

هر روز از گوشه و کنار ایران از من می‌پرسند چه درختی بکاریم و من کمتر این سؤال را پاسخ می‌دهم. راستش اسفند که می‌شود دلم می‌لرزد چون می‌دانم به ندرت برنامه‌های درختکاری در ایران بر مبنای اصول علمی است. فلسفه درختکاری علمی به ما اجازه نمی‌دهد که هر جایی درخت بکاریم. ما معمولا به ۴ دلیل درخت می‌کاریم؛ نخستین و مهم‌ترین آن درختان مثمر برای استفاده‌ غذایی مانند میوه و یا استفاده به‌عنوان الوار است؛ دوم درختکاری در فضای سبز شهری برای کاهش اثرات گرمایی، ایجاد سرسبزی و سایه در شهرها و زیباسازی؛ سوم درختکاری در محیط‌های طبیعی برای احیای جنگل‌های تخریب شده و چهارم، درختکاری برای ایجاد باغ‌های تحقیقاتی مانند باغ‌های گیاه‌شناسی و مشابه آن است. ادامه مطلب “نوشتار حسین آخانی با عنوان «درختکاری، آری یا نه؟»”

سومین همایش بررسی آراء و آثار داروین با محوریت کتاب منشأ گونه‌ها

سومین همایش بررسی آراء و آثار داروین با محوریت کتاب منشأ گونه‌ها

محمد معصومی: سرمای بهمن ماه هنوز سوزنده و سِمج بود که جمع گرمی برای برپایی روزی به نام داروین برای نخستین بار در ایران شکل گرفت. علاقه‌مندان گرد هم آمدند و فکرها را یک‌کاسه کردند و ۲۸ بهمن را برای چنین روزی، که مقارن با روز تولد داروین هم بود، برگزیدند. نخستین همایش در سال ۹۷ با عنوان《تکامل: تاریخ و آموزش》در پردیس علوم دانشگاه تهران برگزار شد. مثل هر آغازی، کاستی‌هایی داشت و نقائصی. این جمع صمیمی سال ۹۸ نیز علی‌رغم برخی فقدان‌ها تشکیل شد و دومین همایش با نام《ارزیابی میراث نظریه داروین در دو روز ۲۷ و ۲۸ بهمن برگزار شد. و اکنون این نهال سه ساله و شاخه‌هایش به خانه همسایه گسترده شده است. سومین همایش بررسی آراء و آثار داروین افزون بر اینکه میهمانان خارجی دارد، قرار است در چهار روز (۲۴ تا ۲۷ بهمن) و به شکل مجازی برگزار شود که این هم در نوع خودش تازه و جالب خواهد بود. این مقدمه را گفتم تا به چند نکته اشاره کنم. برگزاری و گرامی‌داشت روزی به نام هر فرد بزرگی طبعاً بدان منظور نیست که به همه ابعاد اندیشه او در آن جلسه رسیدگی شود. چنین توقعی ناشدنی و بلکه نامطلوب است. گمان می‌کنم برپایی روزی به نام داروین در ایران برای این باشد که بتوان دور از هیاهوها و غوغاهای مرسوم، با نگاهی تخصصی به نظریه او نظر کرد؛ امری که تصور می‌کنم هر جامعه‌ای بدان نیاز دارد تا بلکه در پرتو این روشنگری بتوان بهتر اندیشید و از پیش‌انگاشت‌ها دوری جست و نیکوتر به داوری نشست. تلاش عزیزانی که در این سال‌ها همت گماشته‌اند ترویج نوعی تلقی عالمانه و دقیق از اندیشه داروین بوده است؛ داروینی که چهره‌اش در ناخودآگاه جمعی ایرانیان اگر نگویم سیاه، خاکستری است! در واقع اگر ساماندهی چنین گردهمایی‌هایی بتواند بینش جمعی ما را به سوی اصلاح و انصاف و دقت علمی درباره هر اندیشمندی و به‌ویژه داروین، سوق دهد رسالت تاریخی خویش را به‌درستی انجام داده است. باری، اندیشه داروین در ایران محتاج بازبینی‌ها و زدودن غبارهایی است که ریشه در همان درک نادرست و نادقیق تاریخی‌مان از او دارد. امیدوارم چنین همایش‌هایی به چنان هدفی نائل شود. برای همه کوشندگان و برپادارندگان این روز پیروزی و بهروزی آرزو دارن. ایدون بادا! ادامه مطلب “سومین همایش بررسی آراء و آثار داروین با محوریت کتاب منشأ گونه‌ها”

ویژه‌نامه‌ی کوچه به مناسبت روز جهانی عدالت اجتماعی

ویژه‌نامه‌ی کوچه به مناسبت روز جهانی عدالت اجتماعی

مقدمه (به قلم سردبیر): سازمان ملل متحد در حرکتی نمادین، بیست فوریه (مقارن با اول اسفند) را روز جهانی عدالت اجتماعی نام‌گذاری کرده است. عدالت همان میوه‌ خوش طعم و خوش آب و رنگی‌ست که امروز در اکثر جوامع، به جز پوستی از آن باقی نمانده‌ است؛ از این‌رو یک روز در سال را لااقل در حد نظری اگر به مفهوم عدالت بپردازیم خالی از لطف نیست، اگرچه وظیفه تک‌تک افراد جامعه و حکومت‌هاست که از پا ننشسته و در جهت احیا و برپایی عدالت، تلاش شبانه‌روزی انجام دهند.

نشریه کوچه که در واقع نشریه داخلی “خانه فرهنگی غدیر” است، بر اساس رسالتی که برای خود قائل است، بر آن شد تا ویژه‌نامه‌ای به مناسبت روزجهانی عدالت اجتماعی انتشار دهد. در این ویژه‌نامه، با توجه به اهمیت عدالت در معنای عام و همچنین عدالت در معنای خاص، که در ترکیب با مفاهیم دیگری همچون سیاست، آموزش، فرهنگ، نژاد و… به وجود می‌آید (مانند عدالت سیاسی، عدالت آموزشی و…) مطالب گوناگون از اساتید به نام ایران‌زمین منتشر شده است. عزیزانی که در تولید محتوا ما را یاری کردند هر کدام با توجه به خط مشی فکری و نظری خود (لیبرال، دینی، عرفانی و …) مقاله‌ای ارزشمند را به رشته تحریر درآورده و اینجا در اختیار مخاطب گرامی نشریه کوچه قرار داده‌ایم. بر خود لازم می‌دارم سپاسگزار استادان عزیزی باشم که با توجه به وقت محدود خود، قبول زحمت کرده و در جهت احیای مفهوم زیبای عدالت با ما همراهی و همنوایی کردند، و مخاطبان “کوچه” را از قلم زیبا و مفیدشان بهره‌مند نمودند. ادامه مطلب “ویژه‌نامه‌ی کوچه به مناسبت روز جهانی عدالت اجتماعی”