مقاله «آیا فلسفه صرفا سخت‌تر از علم است؟» از دیوید پاپینیو

مقاله «آیا فلسفه صرفا سخت‌تر از علم است؟» از دیوید پاپینیو

آیا فلسفه صرفا سخت‌تر از علم است؟[۱]

دیوید پاپینیو[۲]

مترجم: علی مسعودی

غایت فلسفه چیست؟ آلفرد وایتهد فلسفه را پاورقی‌هایی بر افلاطون می‌داند؛ این موضع او البته قابل فهم است، چرا که، علی‌الظاهر، در این دوهزار و پانصد سالی که از زمان نگارش گفتگوهای افلاطون می‌گذرد پیشرفت چندانی در فلسفه نمی‌بینیم و فیلسوفان روزگار ما نیز هم‌چنان درگیر بسیاری از همان موضوعاتی هستند که یونانی‌های باستان با آن دست‌و‌پنجه نرم می‌کردند. مسائلی از این دست که بنیان اخلاق چیست؟ شناخت را چگونه می‌توان تعریف کرد؟ آیا در پسِ این جهان ظاهری، واقعیتی عمیق‌تر هست؟ ادامه مطلب “مقاله «آیا فلسفه صرفا سخت‌تر از علم است؟» از دیوید پاپینیو”

برنامه پرگار با عنوان «زندگی ارزشمند، جواب رواقیون» با حضور منوچهر حقیقی‌راد و سروش دباغ

برنامه پرگار با عنوان «زندگی ارزشمند، جواب رواقیون» با حضور منوچهر حقیقی‌راد و سروش دباغ

فلسفه‌ی رواقی، فلسفه‌ای که در رواق‌های یونان باستان گسترش یافت و به همین دلیل به این نام خوانده می‌شود چندین سده به رغم رقابت با آرای فلسفی هم‌عصر، با آنان در یک چیز شریک بود. پرسش اصلی فیلسوفان رواقی در حوزه‌ی فلسفه‌ی زندگی و فلسفه‌ی اخلاق مثل دیگر فیلسوفان زمانه‌ی خود این بود که زندگی ارزشمند چیست و چه چیز انسان را سعادتمند می‌کند. بی‌دلیل نیست که این سوال برای مخاطبان این برنامه آشناست. ادب فارسی چه در شعر و چه در نثر مرتب با پرسش‌های مشابه درآویخته است. تو درمان غمها ز بیرون مجو، که پازهر و درمان غمها تویی. در فلسفه‌ی عامیانه‌ی مردم این سرزمین هم مفاهیم مشابه با آنچه رواقیون می‌گفتند غریب به نظر نمی‌رسد. اگر مومنی امروزی به یکی از رواقیون بگوید تو به خدا توکل می‌کنی جواب او آری خواهد بود، منتها با درک خاص خودش از خدا. مایه‌ی شگفتی نیست که آرای رواقیون با بسیاری از فلسفه‌های شرقی درآمیخته و سبک‌های زندگی و مکتب‌های فکریی آفریده که هم در غرب و هم در شرق محبوبیت روزافزون می‌یابند، ذهن‌آگاهی یکی از این مکتب‌هاست. ادامه مطلب “برنامه پرگار با عنوان «زندگی ارزشمند، جواب رواقیون» با حضور منوچهر حقیقی‌راد و سروش دباغ”

سخنرانی آرش نراقی با عنوان «خداناباوری و بحران معنویت در ادبیات مدرن»

سخنرانی آرش نراقی با عنوان «خداناباوری و بحران معنویت در ادبیات مدرن»

سخنرانی آرش نراقی با عنوان «خداناباوری و بحران معنویت در رمان مدرن» به همت ترمه، کانون فرهنگ معاصر ایران – ۱۸ اکتبر ۲۰۱۹ ادامه مطلب “سخنرانی آرش نراقی با عنوان «خداناباوری و بحران معنویت در ادبیات مدرن»”

سخنرانی مرتضی مردیها در نشست «خشونت؛ مروری بر دیدگاه‌های استیون پینکر»

سخنرانی مرتضی مردیها در نشست «خشونت؛ مروری بر دیدگاه‌های استیون پینکر»

نشست تخصصی «خشونت؛ مروری بر دیدگاه‌­های استیون پینکر»، یکشنبه ۱۴ مهر ۱۳۹۸ با حضور دکتر مرتضی مردیها (پژوهشگر و عضو هیأت‌علمی دانشگاه علامه طباطبایی)، به دبیری مصطفی اسدزاده در پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات برگزار شد.

در این نشست، مردیها با ذکر مقدماتی درباره این کتاب و نویسنده آن گفت: این کتاب از نگاه من، یک دایره‌المعارف است چرا که دربردارنده انبوهی از نکته‌ها، اشارات و بحث‌هایی‌ست که خواننده این کتاب را فقط با مبحث خشونت آشنا نمی‌کند بلکه با مسائل مختلفی ازجمله تاریخ ادبیات، تاریخ کتب دینی و اساطیری، تاریخ تحولات آشنا می‌کند؛ تاریخ تحولاتی که به تحولات دنیای مدرن با مولفه‌های تجارت، اقتصاد، اختراع و تحقق دنیای سیاسی می‌رسد که این نشان‌دهنده حوزه فراگیر این کتاب است. ادامه مطلب “سخنرانی مرتضی مردیها در نشست «خشونت؛ مروری بر دیدگاه‌های استیون پینکر»”

مدیر گروه تالیف کتب‌ درسی ادبیات فارسی: آثار برخی در دایره نظام ارزشی ما نیست

مدیر گروه تالیف کتب‌ درسی ادبیات فارسی: آثار برخی در دایره نظام ارزشی ما نیست

چند روز پیش یکی از کانال‌های تلگرام، لیستی از اشعار و داستان‌های شاعران و نویسندگان نامی ایران که از کتاب‌های ادبیات فارسی مدارس حذف شده‌اند، منتشر کرد که انتقادهای بسیاری از اهالی فرهنگ و ادب را به همراه داشت. در این فهرست غزل «در این سرای بی‌کسی» هوشنگ ابتهاج (سایه)، غزل «جوانی» رهی معیری، شعر «باغ بی‌برگی» اخوان، داستان «حلاج» تذکره الاولیاء، شعر «داروگ» نیما یوشیج، داستان «سیاحت‌نامه ابراهیم بیگ»، شعر «مادر» ایرج میرزا و چندین داستان و شعر دیگر دیده می‌شود. همچنین در این فهرست به این موضوع اشاره شده است که در عوض اشعار و داستان‌های حذف شده، شاعران دیگری همچون حمید سبزواری، محمود شاهرخی و… جایگزین شده‌اند یا به شاعران و نویسندگان مشهور ترجیح داده شده‌اند. به همین بهانه سراغ حسین قاسم‌پورمقدم، مدیر گروه تالیف کتب‌ درسی ادبیات فارسی سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی وزارت آموزش و پرورش در طبقه چهارم ساختمان اصلی این سازمان رفته‌ایم تا برایمان بگوید علت حذف گسترده آثار شاعران و نویسندگان مطرح از کتاب‌های درسی چه بوده‌است. ادامه مطلب “مدیر گروه تالیف کتب‌ درسی ادبیات فارسی: آثار برخی در دایره نظام ارزشی ما نیست”

نقد و بررسی کتاب دربارۀ شر با حضور کاوه بهبهانی و نعیمه پورمحمدی

نقد و بررسی کتاب دربارۀ شر با حضور کاوه بهبهانی و نعیمه پورمحمدی

 توضیحات کاوه بهبهانی پیرامون سخنانش در این نشست : کتاب دربارۀ شر مجموعۀ برگزیده‌ای است از ترجمۀ مقالاتی در فلسفه و الاهیات شر به سرپرستی نعیمه پورمحمدی (انتشارات طه). جلد اول کتاب به الاهیات سنتی و جلد دوم آن به انواع الاهیات مدرن می‌پردازد. در این نشست کوشیده‌ام از اهمیت پروردن تصاویر نو از خداوند (پروردن ذائقۀ الاهیاتی) در رویارویی با شر سخن بگویم و با طرح ایدۀ انسان چندپاره به قدر وسع، نشان دهم که اهمیت خواندن این کتاب در چیست.

ادامه مطلب “نقد و بررسی کتاب دربارۀ شر با حضور کاوه بهبهانی و نعیمه پورمحمدی”

درس‌گفتار آذرخش مکری با عنوان «چرا ترک عادت‌ها سخت است؟»

درس‌گفتار آذرخش مکری با عنوان «چرا ترک عادت‌ها سخت است؟»

دکتر آذرخش مکری -روانپزشک و استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران- در درس‌گفتار «چرا ترک عادت‌ها سخت است؟» پیرامون عادت‌های مشکل‌ساز، ترک و تغییر آنها و ساخت عادت‌های جدید صحبت می‌کنند.

ادامه مطلب “درس‌گفتار آذرخش مکری با عنوان «چرا ترک عادت‌ها سخت است؟»”

درس‌گفتارهای هرمنوتیک فلسفی از احمد رجبی

درس‌گفتارهای هرمنوتیک فلسفی از احمد رجبی
درس‌گفتار هرمنوتیک فلسفی از دکتر احمد رجبی ، با تمرکز بر چند مفهوم بنیادین در اندیشه گادامر و بخشهایی از متن کتاب “حقیقت و روش” و تفسیر آنها میکوشد چگونگی قوام یافتن هرمنوتیک فلسفی را به عنوان امکانی جدید در بحث از حقیقت و بنیانگذاری اندیشه فلسفی نشان دهد، به نحوی که هم از حقیقت و بنیادیابی فلسفی بحث می‌شود و هم داعیه هرگونه بنیانگذاری تام به شیوه‌ای دکارتی، به منزله ساده‌انگاری‌ای غیرانتقادی مردود اعلام می‌شود. در سیر مباحث، بر این نکته تاکید خواهد شد که یافتن ضرورت‌های نهفته در هرمنوتیک فلسفی گادامر در پیوند با سنت و جریانهای فلسفی‌‌ای که گادامر به نقد و تفسیر آنها می‌پردازد، در جهت غلبه بر سوبژکتیویسم، هیستوریسم و نسبی‌انگاری فلسفی است و معمولا اندیشه گادامر در جهتی معکوس فهم شده است.

ادامه مطلب “درس‌گفتارهای هرمنوتیک فلسفی از احمد رجبی”

کارگاه امیرحسین ترکاشوند با عنوان «قهر و مهر»

کارگاه امیرحسین ترکاشوند با عنوان «قهر و مهر»

کارگاه امیرحسین ترکاشوند (پژوهشگر قرآن و متون دینی) با موضوع «خوانش قهر آمیز و خوانش رحمانی یا مهر بنیان از اسلام» تحت عنوان «قهر و مهر» در مهرماه ۱۳۹۸ در مشهد برگزار شد. فایل‌های صوتی جلسات در ادامه قابل دریافت است. ادامه مطلب “کارگاه امیرحسین ترکاشوند با عنوان «قهر و مهر»”

تاب مستوری؛ مصاحبه‌ای با شروین وکیلی: تحول بازنمایی زنان در فرهنگ ایرانی و مقایسه‌اش با تمدن اروپایی

تاب مستوری؛ مصاحبه‌ای با شروین وکیلی: تحول بازنمایی زنان در فرهنگ ایرانی و مقایسه‌اش با تمدن اروپایی

از نظر اسطوره شناسی در ادبیات و نگارگری ایرانی (در طول تاریخ) چه نوع بازنمایی‌هایی از زن صورت گرفته است؟ وسوسه گر، اهریمنی، واسطه معنویت، نماد مادیگرایی یا چیزهایی از این دست؟

باید به این نکته توجه داشت که اصولا زن یکی از کلیدی‌ترین مضمون‌ها در حوزه‌ی فرهنگ است. یعنی گرانیگاه بازنمایی هنر از عصر نو‌سنگی بازنمایی پیکر زن بوده و در ادبیات و دین و مناسک جمعی هم همواره زنان موقعیتی کلیدی داشته‌اند. به همین خاطر تنوعی چشمگیر در گفتمانهای مربوط به تعریف امر زنانه وجود دارد و عملا تمام سویه‌هایی که نام بردید را در جریانهای فکری گوناگون یک حوزه‌ی تمدنی می‌توان یافت. با این همه دوقطبی اصلی‌ای که داریم دو جلوه‌ی مادرانه و همسرانه از زن است. یعنی جفت متضاد معنایی‌ای داریم که مثلا در روایتهای سامی در قالب تقابل حوا و مریم صورتبندی شده است. حوا جلوه‌ای از زن به مثابه همسر و موضوع میل جنسی است و از این رو اغواگر و زیبا و جذاب بازنموده می‌شود و در ضمن در ادیان زاهدانه مثل مسیحیت نماد گناه و فریبکاری و لذت‌طلبی مادی نیز دانسته می‌شود. در مقابل تصویر مریم را داریم که سویه‌ی مادرانه‌اش برجسته است و در کیش مسیحی چندان جنسیت‌زدوده تصویر شده که بر خلاف نص صریح انجیلها، از قرن چهارم میلادی به بعد حتا باکره قلمداد می‌شود. ادامه مطلب “تاب مستوری؛ مصاحبه‌ای با شروین وکیلی: تحول بازنمایی زنان در فرهنگ ایرانی و مقایسه‌اش با تمدن اروپایی”