محمد صنعتی: اینجا خشونت ارزش است

محمد صنعتی: اینجا خشونت ارزش است

دکتر محمد صنعتی روانکاو است و دارای تخصص در رشته روان پزشکی از کالج سلطنتی روانپزشکان انگلستان، او سال‌هاست به عنوان عضو هیئت علمی و دانشیار گروه روانپزشکی در بخش روانشناسی بیمارستان روزبه و دانشگاه علوم پزشکی تهران کار می‌کند. یکی از مباحث مورد علاقه صنعتی، خشونت و به خصوص رواج آن در جامعه ایران است. به عقیده این روانکاو، خشونت و پرخاشگری قدیم‌تر از انسان در این کره خاکی است، به گفته او خشونت و زندگی غریزی یکی از مهم‌ترین معضلات جهان انسانی به ویژه در ایران است. صنعتی درباره مسئله خشونت در ایران در مقاله ای نوشته است : «ناخودآگاه سیاسی جمعی مردم ما در طول تاریخ اسطوره‌ای و مکتوب، همواره جنگ، پرخاشگری و خشونت، و زور و کین خواهی و نفرت و انتقام را، به مثابه ارزش و یا ضرورت پاسداری از آئین و میهن، در دستور کار، زندگی سیاسی، اجتماعی و فرهنگی خود داشته است و دلیلش آن همه جنگ  و گردن کشی و سلطه جویی برای تشکیل یک امپراتوری قدر قدرت از ۲۵ قرن پیش بوده است.» با او در باره اینکه خشونت از کجا می‌آید و به کجا می‌رود به گفتگو نشسته‌ایم. ادامه مطلب “محمد صنعتی: اینجا خشونت ارزش است”

نظریه انگیزش الهی و معضل شر

نظریه انگیزش الهی و معضل شر

احسان ابراهیمی: لیندا زاگزبسکی به عنوان فیلسوفی مسیحی که در حوزه اخلاق و دین سالهاست اندیشیده و قلم زده در کتاب «نظریه انگیزش الهی» به موضوع شر هم اشاره کرده است. بی مناسبت نیست برداشت وی را از این موضوع ذیل نظریه انگیزش الهی با هم مروری نماییم. پیش از پرداختن به موضوع شر، به عنوان دیباچه، اشاره‌ای به کلیت نظریه انگیزش الهی خواهم داشت تا فضای کلام و استدلال زاگزبسکی روشنتر شود. ادامه مطلب “نظریه انگیزش الهی و معضل شر”

نژادپرستی چه اشکالی دارد؟!

نژادپرستی چه اشکالی دارد؟!

آن‌چه امروزه عرب‌ستیزی ـ به عنوان نمونه‌ای از نژادپرستی ـ خوانده می‌شود، در دوران معاصر پدیده‌ای قابل مشاهده صرفاً در میان برخی ـ و تاکید می‌کنم، برخی ـ از ایرانیان (از سکولار گرفته تا مذهبی) نیست، بلکه آن را می‌توان در کشورهای دیگر نیز سراغ گرفت. مثلاً عرب‌ستیزی را پس از اشغال فلسطین، در میان برخی از اسراییلی‌ها و نیز به ویژه پس از یازده سپتامبر ۲۰۰۱ میلادی در قالب اسلام‌هراسی در میان برخی از غربی‌ها و حتی در میان بعضی از عرب‌های غیرمسلمان یا سکولارِ منتقد فرهنگ اسلامی (به ویژه در میان برخی از مصریان) می‌توان مشاهده کرد. گرچه بررسی جنبه‌های تاریخی ـ هویتی و نیز سیاسی ـ بین‌المللی نژادپرستی برای فهم پدیده نژادپرستی اهمیت بسزایی دارد، من در این نوشته قصد ندارم به این جنبه‌ها بپردازم. قصد من در این نوشته صرفاً تلاش برای به دست دادن پاسخی کاملاً مقدماتی و گذرا به این پرسش مهم است که: نژادپرستی، به طور کل، چه اشکالی دارد؟ ادامه مطلب “نژادپرستی چه اشکالی دارد؟!”

نقد دین با دین ستیزی فرق دارد، گفت‌وگوی هومان دوراندیش با محمدمنصور هاشمی

گفت‌وگوی هومان دوراندیش با محمدمنصور هاشمی

گفت‌وگوی هومان دوراندیش با محمدمنصور هاشمی

محمدمنصور هاشمی: نقد دین با دین ستیزی فرق دارد

منبع: سایت خبری تحلیلی عصر ایران

۲۶ تیرماه ۱۳۹۱

ادامه مطلب “نقد دین با دین ستیزی فرق دارد، گفت‌وگوی هومان دوراندیش با محمدمنصور هاشمی”

مصطفی ملکیان: من اولین منتقد ذات‌گرایی در ایران بودم

مصطفی ملکیان: من اولین منتقد ذات‌گرایی در ایران بودم

یکی از نقدهایی که به مصطفی ملکیان در سال‌های اخیر وارد شده و آخرین آن را از زبان دکتر سروش دباغ از اینجا می‌توانید ببینید این است که ایشان ذات‌گرا است در این فایل صوتی که بُرشی از سخنرانی مصطفی ملکیان در مراسم نقد کتاب زیباشناسی هنر اسلامی در تاریخ سه شنبه ۶ خرداد ماه ۱۳۹۳ در شهر کتاب ابن‌سینا است ایشان در پاسخ به پرسشی که در مورد ذات نداشتن اسلام می شود ضمن روشن کردن موضع خود در باب ذات‌گرایی به طور ضمنی به نقدهایی که در زمینه ذات‌گرا بودن به ایشان وارد می‌شود پاسخ می‌گویند. ادامه مطلب “مصطفی ملکیان: من اولین منتقد ذات‌گرایی در ایران بودم”

مصاحبه سروش دباغ با عنوان «مکیان؛ ذات‌گرایی و نگرش غیرتاریخی»

مصاحبه سروش دباغ با عنوان «مکیان؛ ذات‌گرایی و نگرش غیرتاریخی»

احسان ابراهیمی: روشنفکری دینی در طول حیات خود، از طعن طاعنان و نفی نافیان در امان نبوده است. منتقدان دلسوز و آگاه نیز از باب غنای معرفت دینی، نقدهای خود را بیان کرده و می کنند. در این میان، اخیراً در دوران پس از سالهای ظهور و بروز جنبش سبز، مجله «مهرنامه» که در بادی امر تقابلی با جریان روشنفکری دینی نداشت، تغییر مسیری آشکار داده است و اکنون حتی داعش را جزو محصولات روشنفکری دینی می‌داند! یافتن دلایل سیاسی این تغییر رویه، خود در مجالی دیگر بیان شده و خواهد شد. اخیراً اما دوستانی همدل با جناب مصطفی ملکیان مصاحبه‌ای ترتیب داده‌اند در بررسی رویکردهای این نشریه. به فراخور بحث جناب ملکیان نظرات پیشتر ابرازشده خود را درباب روشنفکری دینی با مخاطبان در میان گذاشته است. در باب این نظرات با دکتر سروش دباغ که خود از جمله روشنفکران دینی و پژوهشگر الهیات و فلسفه و  عرفان است، گفتگویی کرده‌ام. ادامه مطلب “مصاحبه سروش دباغ با عنوان «مکیان؛ ذات‌گرایی و نگرش غیرتاریخی»”

تاکنون کردی چنین اکنون مکن! سروش دباغ

تاکنون کردی چنین اکنون مکن! سروش دباغ

به کرات شنیده ایم که «اسلام به ذات خود ندارد عیبی، هرعیب که هست از مسلمانی ماست». کسانی از سر غیرت دینی می گویند که «ذات» اسلام خوب است و اشکالاتی که در جامعه مسلمانی نظیر جامعه ایران دیده می شود، به سبب بی اعتنایی و زیر پا نهادن دستورات اسلامی بوسیله مسلمانان است و لا غیر. از سوی دیگر برخی از دین ناباوران نیز معتقدند، اسلام واجد ذات است و نمی توان فارغ از آن ذات درباره قرائت های مختلف از اسلام و انواع دینداری سخن گفت و یکی را برکشید و سایر قرائت ها را فرو نهاد. مطابق با رأی ایشان، در روزگار کنونی، روحانیت رسمی تنها نماینده «واقعی» اسلام است و دیگرانی که در پی بدست دادن خوانش های غیر رسمی از اسلام هستند، آب در هاون می کوبند و ره به جایی نمی برند. ادامه مطلب “تاکنون کردی چنین اکنون مکن! سروش دباغ”

فلسفه تحلیلی چیست؟

فلسفه تحلیلی چیست؟

این نوشته تلاش می‌کند تا به این پرسش که “فلسفه تحلیلی چیست” پاسخ گوید.

در این جهت، ابتدا چند تعریف نادرست اما رواج یافته در جامعه فلسفی ایران معرفی و نقد می‌شوند.
سپس با نگاهی به آرای فرگه و دامت، تز اصلی فلسفه تحلیلی که “تقدم زبان بر ذهن” نام دارد بررسی می‌شود.
در بخش پایانی به دست آورد مهم این تز در متافیزیک پرداخته خواهد شد.

ادامه مطلب “فلسفه تحلیلی چیست؟”

دین و ذات‌گرایی

دین و ذات‌گرایی

یکی از ادّعاهای بنیادین روشن‌فکران دینی این است که برای دین نمی‌توان ذاتی در نظر گرفت. سروش دباغ تلاش می‌کند تا در بخش نخست نوشته خود به نام “تا کنون کردی چنین اکنون مکن” [۱] به یاری ملاحظاتی در معناشناسی و معرفت‌شناسی از این ادعا دفاع کند. در این نوشته تلاش می‌کنم تا نشان دهم استدلال های او ناموفق هستند و حتی اگر ادعای او، علی الاصول، موجه باشد، استدلال‌های وی به سود آن، از عهده‌ی موجه ساختن این ادعا بر نمی‌آیند.

دباغ برای اثبات ادعای خود دو استدلال ارائه می‌کند که آنها را به ترتیب “استدلال معناشناختی” و “استدلال معرفت‌شناختی” می‌نامم. ابتدا، هر کدام از این استدلال ها را معرفی کرده و سپس تلاش می‌کنم تا نشان دهم هیچ کدام از آنها برای توجیه آن ادعا موفق نخواهد بود.

ادامه مطلب “دین و ذات‌گرایی”

مناظره حسین شیخ رضایی و محمدمهدی اردبیلی در رادیو گفت‌وگو

مناظره حسین شیخ رضایی و محمدمهدی اردبیلی در رادیو گفت‌وگو

مناظره دکتر حسین شیخ رضایی با دکتر محمدمهدی اردبیلی با عنوان «نسبت زبان و شیوه تفکر در فلسفه های تحلیلی و قاره‌ای» در تیرماه ۱۳۹۴ در رادیو گفت‌وگو (برنامه سوفیا) انجام گرفته بود که صوت آن در ادامه مطلب قابل دریافت است. ادامه مطلب “مناظره حسین شیخ رضایی و محمدمهدی اردبیلی در رادیو گفت‌وگو”