فلسفه چه اهمیتی در آموزش علم دارد؟

فلسفه چه اهمیتی در آموزش علم دارد؟

در هر ترم تحصیلی، من در دانشگاه نیوهمپشایر به دانشجویان دوره‌ی کارشناسی، «فلسفه‌ی علم» درس می‌دهم. اکثر دانشجویانی که این درس را بر می‌دارند دلیل انتخاب‌شان فقط گذراندن واحدهای عمومی اجباری است، و بیشترِ آن‌ها پیش از این هرگز به یک کلاس فلسفه نرفته‌اند. ادامه مطلب “فلسفه چه اهمیتی در آموزش علم دارد؟”

تک‌صدایی پذیرفتنی نیست، گفت‌وگو نشریه میلان با مصطفی ملکیان

تک‌صدایی پذیرفتنی نیست، گفت‌وگو با مصطفی ملکیان که می‌کوشد از رنج انسان‌ها بکاهد

علی باقریان- شما فرموده‌اید دل‌نگران انسان‌هایی هستید که رنج می‌برند و وظیفه فیلسوف و هنرمند را هم پرداختن به همین رنج‌ها و تلاش برای کاستن از آن‌ها دانسته‌اید. اینکه خود شما در زندگی انسان بسیار حساسی بوده‌اید چقدر در این امر مؤثر بوده است؟

گمان کنم خیلی. سنخ روانی یا سنخ شخصیتی هر شخص در خیلی از آراء و انظار او تأثیر می‌گذارد. درباب من هم گمان کنم که سنخ شخصیتی و روانی‌ام خیلی مؤثر بوده است. گمان کنم به‌دلیل همین به‌شدت عاطفی‌بودنِ من توجهم به مسئله رنج بیشتر از بعضی همکارانم است. بله؛ شک ندارم. ادامه مطلب “تک‌صدایی پذیرفتنی نیست، گفت‌وگو نشریه میلان با مصطفی ملکیان”

سخنرانی رامین جهانبگلو با عنوان «نقش فلسفه در جامعه‌ی تمدن ستیز امروز»

سخنرانی رامین جهانبگلو با عنوان «نقش فلسفه در جامعه ی تمدن ستیز امروز»

۱- بحران تمدنی حاکم بر زمانه ی معاصر

سخن خود را با نقل عبارتی از ارتگا یی گاست فیلسوف اسپانیایی قرن بیست و یکم آغاز می کنم. «ما نمی دانیم بر ما چه می گذرد، و این دقیقا آن چیزی است که بر ما می گذرد. ندانستن این که بر ما چه می گذرد.» و چه بسا ندانستن آن چه بر ما می گذرد، وخیم تر از اصل آن چیزی است که بر ما می گذرد. بستر این ناآگاهی که عصر اطلاعات و مواجهه ی با اخبار است نیز بر این نگرانی می افزاید. هر چند به لحاظ فلسفی الزاما اطلاع داشتن به معنای آگاه بودن نیست.

امروزه بشر در دوره ای است که فرآیند معنا دهی به زندگی و اندیشیدن درباره ی آن دچار بحران شده است. از نظر بسیاری دوره ی فعلی بشر، بهترین جهان ممکن به لحاظ علمی و تکنولوژیکی است. این بحران بر خلاف آن چه بیان می شود صرفا اگزیستانسیل نیست، یا صرفا ناظر به جنبه یا جنبه های مشخصی مثل اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و …. نیست بلکه بحران تمدنی است. این بحران اجمالا حاصل لحاظ جهان به عنوان یک منبع قابل استعمال در نظر بشر، محوریت تفکر صرفا حساب گر در نوع آدمی، و هویت عددی یافتن انسان هاست. سمت و سوی این بحران، تمدن زدایی و تمدن ستیزی است. این تمدن زدایی و تمدن ستیزی را در محورهایی می توان سرشکن کرد: ادامه مطلب “سخنرانی رامین جهانبگلو با عنوان «نقش فلسفه در جامعه‌ی تمدن ستیز امروز»”

سخنرانی مصطفی ملکیان با عنوان رابطه ترجمه و تفکر

سخنرانی مصطفی ملکیان با عنوان رابطه ترجمه و تفکر

سخنرانی مصطفی ملکیان با عنوان رابطه ترجمه و تفکر دو بخش اصلی دارد. او در بخش نخست، ارتباط ترجمه و تفکر را از پنج منظر شرح می‌دهد و در بخش دوم، دربارهٔ سه شرط تحقق رابطهٔ مطلوب میان ترجمه و تفکر سخن می‌گوید. ادامه مطلب “سخنرانی مصطفی ملکیان با عنوان رابطه ترجمه و تفکر”

امیرحسین ترکاشوند: دلیلی بر اجباری بودنِ حجاب وجود ندارد

دلیلی بر اجباری بودنِ حجاب وجود ندارد

الزامی کردن حجاب و یا عدم الزامی کردن آن از مباحثی است که از ابتدای انقلاب مطرح بوده و همواره مخالفان و موافقانی داشته است. هر یک از مخالفان و موافقان نیز ادله‌ خاص خود را دارند و در پی ابطال استدلال گروه مقابل خود هستند. این بحث در چند روز اخیر و با وجود رسانه‌های اجتماعی، دوباره به یک بحث جنجال‌برانگیز تبدیل‌ شده است، به‌ گونه‌ای که حتی برخی از نمایندگان مجلس نیز دراین‌باره اظهارنظر کرده‌اند. روشنفکران دینی نیز در این موضوع فعالیت‌های گسترده‌ای داشته‌اند. یکی از این روشنفکران که در حوزه بازنگری متون دینی زحمات بسیاری کشیده است امیر حسین ترکاشوند است. نویسنده کتاب “حجاب شرعی در عصر پیامبر” که در زمان انتشار آن در مجامع علمی گفتگوهای بسیاری در مورد آن انجام شد و هم اکنون نیز این کتاب از منابع اصلی حوزه بازخوانی در متون دینی است، در گفتگوی اختصاصی با خبرنگار خبرگزاری رضوی، نظرات خود در رابطه با حجاب اجباری را بازگو کرد. او معتقد است، نه تنها بر حجاب، بلکه بر هیچ حکم شرعی، مادامی که منجر به اضرار به غیر نشود، نمی‌توان اجبار کرد. تسلط دانشی در کنار صراحت ترکاشوند، گفتگو با وی را خواندنی کرده است. ادامه مطلب “امیرحسین ترکاشوند: دلیلی بر اجباری بودنِ حجاب وجود ندارد”

سخنرانی آرش نراقی با عنون «انسان در رابطه تفهمی با امر متعالی»

سخنرانی آرش نراقی با عنون «انسان در رابطه تفهمی با امر متعالی»

سمینار روانشناسی دین در تاریخ دوم ژانویه ۲۰۱۸ در مؤسسه ابن سینا با سخنرانی آرش نراقی و نهضت فرنودی برگزار شده است. ادامه مطلب “سخنرانی آرش نراقی با عنون «انسان در رابطه تفهمی با امر متعالی»”

گفت‌وگو محمدرضا ارشاد با داریوش شایگان با عنوان «با صد چشم دیدن»

گفت‌وگو محمدرضا ارشاد با داریوش شایگان با عنوان «با صد چشم دیدن»

 محمدرضا ارشاد: با آنکه هندشناسی خوانده اما خودش را به این حوزه محدود نکرد و تمدن هند سکوی پرشی شد برای شناخت بهتر او از دیگر تمدن‌های کهن.این امر به شناخت تطبیقی او از این تمدن‌ها انجامید. کم کم ذهنش به این نکته کشیده شد که‌چرا این تمدن‌ها درست از زمانی که تمدن مدرن پا به عرصه وجود نهاده از پویایی باز مانده‌اند و مانند چند صد سال گذشته آثار تمدنی و فرهنگی قابل توجهی در آنها پدید نمی‌آید. در جست و جوی پاسخ این پرسش بود که ‌داریوش شایگان(۱۳۱۳) را از زمانی که جوان کم سن و سالی بود و در اروپا درس می‌خواند تا به امروز‌ به تکاپو در حوزه‌های گوناگون فکری و علمی و هنری واداشته است. شایگان در هیچ قلمرویی باز نمی‌ایستد؛ پیوسته مانند مسافری به حوزه‌های گوناگون سرک می‌کشد، حتی علاقه زیادی به دیرینه شناسی، سینما، زیست شناسی و نانوتکنولوژی‌دارد و تحولات این حوزه هر دنبال می‌کند. با این حال اما به گفته خودش، هیچ‌چیزی او را راضی نمی‌کند.شایگان که از پدری آذری و مادری گرجی متولد شده، سال‌هاست که در تهران زندگی می‌کند. او با اینکه پیوسته به اروپا می‌رود، اما به قول خودش، اینجا را خیلی دوست دارد و از صحبت کردن به فارسی بیشتر لذت می‌برد تا به انگلیسی یا فرانسه و آلمانی. شایگان غالبا لبخندی بر چهره دارد و اهل طنز و شوخی است، اما دوست ندارد کسی از او برنجد.چاپ کتاب « فانوس جادویی زمان» شایگان  انگیزه‌ای شد تا با او به گفت‌وگویی درباره علاقه‌مندی‌ها، دغدغه‌ها و نگرانی‌هایش بنشینیم. ادامه مطلب “گفت‌وگو محمدرضا ارشاد با داریوش شایگان با عنوان «با صد چشم دیدن»”

بازیچه ذهن خود

بازیچه ذهن خود

                          جمله خلقان سُخره اندیشه اند

                زان سبب خسته دل و غم پیشه اند

                                                                                (مولانا)

“آن که خودشناسی نمی داند به راحتی بازیچه ذهن خود می شود.”

یکی از بزرگ ترین مشکلات ما، پدیده ای است که به آن افکار مزاحم یا افکار منفی می گوییم. ما در اتفاقات تلخ گذشته غرق می شویم و دچار غصه و حسرت و اندوه می گردیم. یا به آنچه هنوز روی نداده می اندیشیم و دستخوش اضطراب و نگرانی می شویم. خیلی از ما حتی به بیهودگیِ غم گذشته و نگرانی آینده پی برده ایم. یعنی عقلا و منطقا می دانیم که غصه گذشته هیچ چیز را عوض نخواهد کرد. اضطراب امروز هم کمکی به بهبود فردای مان نخواهد کرد. بر عکس، فشارهای روحی ناشی از اندوه و اضطراب، موجب فرسایش توان و انرژی ما خواهد شد و قدرت ما را در حل مسایل پایین خواهد آورد. روشن است که همه این حالات آزاردهنده از فکر ما ناشی می شوند. همه ما می دانیم که اگر از گرداب افکار بیهوده خلاص شویم، احساس های نامطلوب هم دامان ما را رها خواهند کرد، اما مشکل این است که اغلب، تسلط کافی بر افکار خود نداریم. ما قادر نیستیم خود را از شر افکار لجوجی که این احساسات رنج آور را به دنبال می آورند خلاص کنیم. گویی ذهن و فکر ما در اختیار خودمان نیست. بسیاری از ما طوری تسلیم امواج این افکار فلج کننده می شویم که تا مرز امراض عصبی و نارسایی قلبی و حتی سکته و مرگ پیش می رویم. و همه اینها از تسلیم شدن به سیل بی امان فکر است. فکرهای آزار دهنده، هچون هیولایی وجود ما را به کام می کشد و زورق زندگی مان را چون تخته پاره ای بر صخره های درد و رنج و فرسایش می کوبد… ادامه مطلب “بازیچه ذهن خود”

سخنرانی مصطفی ملکیان در رونمایی از کتاب سیاست شادکامی

سخنرانی مصطفی ملکیان در رونمایی از کتاب سیاست شادکامی

برای فهم درست کتاب “سیاست شادکامی” و مشخص شدن جایگاه این کتاب در میان رسائل، مقالات و دیگر کتب، نیازمند به یک تفکیک هستیم. حتی در زبان فارسی که تعداد کتاب ها بسیار بسیار کم است، بالغ بر دویست کتاب وجود دارند که فهم آن ها، متوقف بر دانستن این تفکیکی است که ارائه می شود. در واقع، آنچه ارائه می شود، موجبات فهم بسیاری از متون را فراهم می کند و فهم کتاب “سیاست شادکامی” را نیز میسر می کند.

ممکن است که اصطلاحات و الفاظ و ترجمه هایی که برای این مطلب استفاده شده است، مطلوب همگان واقع نشود، اما آنچه از اهمیت بیشتری برخوردار است، ارائه ی آن مفاهیمی است که در پشت این الفاظ هستند و سعی بر این است که این مفاهیم، به روشنی هرچه تمام تر تبیین شوند. ادامه مطلب “سخنرانی مصطفی ملکیان در رونمایی از کتاب سیاست شادکامی”

سخنرانی محمدمهدی اردبیلی با عنوان «نسبت آزادی و جامعه از منظر هگل»

سخنرانی محمدمهدی اردبیلی با عنوان «نسبت آزادی و جامعه از منظر هگل»

نسبت آزادی و جامعه از منظر هگل

سخنران: دکتر محمدمهدی اردبیلی

زمان برگزاری : ۲۳ آبان ۱۳۹۶

مکان برگزاری: دانشگاه شهیدبهشتی ادامه مطلب “سخنرانی محمدمهدی اردبیلی با عنوان «نسبت آزادی و جامعه از منظر هگل»”