نشست‌های «افق گفتگو»: بررسی شرایط امکان گفتگوی فلسفه اسلامی و فلسفه غرب

نشست‌های «افق گفتگو»: بررسی شرایط امکان گفتگوی فلسفه اسلامی و فلسفه غرب

نشست‌های «افق گفتگو»: بررسی شرایط امکان گفتگوی فلسفه اسلامی و فلسفه غرب با حضور دکتر مجید احسن، دکتر محمدمهدی اردبیلی و دکتر میلاد نوری ادامه مطلب “نشست‌های «افق گفتگو»: بررسی شرایط امکان گفتگوی فلسفه اسلامی و فلسفه غرب”

معرفی شماره ١۴۵ نشریه «اطلاعات حکمت و معرفت»، دفتری برای سلامت معنوی

معرفی شمارۀ ١٤٥ماهنامۀ اطلاعات حکمت و معرفت با عنوان «سلامت معنوی»

معرفی شمارۀ ١۴۵

ماهنامۀ اطلاعات حکمت و معرفت

با عنوان «دفتری برای سلامت معنوی»

دفترماه این شماره مشتمل بر هفت مطلب است و مطالب دیگری نیز در بخش‌های ادب و هنر، اندیشه و نظر، کتاب و گزارش به چاپ رسیده‌اند.

علیرضا رضایت در بخشی از سخن دبیر شماره ۱۴۵ می‌نویسد: «بر اساس تعاریفی که امروزه از مفهوم سلامت و بهزیستی در سطح جهانی و خاصه منشور ملل متحد و سازمان بهداشت جهانی ارائه شده است، سلامت جسمی یکی از ابعاد سلامت در کنار سلامت روانی، سلامت اجتماعی، و سلامت معنوی است. رویکردی که در این زمینه در غالب تحقیقات مد نظر است، رویکرد کل‌نگرانه (Holistic) است. دراین رویکرد، باید به سلامت به شکل یک کل منسجم و مرتبط با هم نگریست. سلامتی در این نگاه، زمینه را برای گرایش به معنویت و معنا فراهم می‌کند، و در عین حال، معنوی‌گرایی، به‌مثابۀ یک مکانیسم می‌تواند در ایجاد، حفظ و گسترش سلامت و بهزیستی در تمام ابعاد اعم از جسمی، روانی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و حتی دینداری تأثیرگذار باشد.» ادامه مطلب “معرفی شماره ١۴۵ نشریه «اطلاعات حکمت و معرفت»، دفتری برای سلامت معنوی”

ما و ضربه های زمان کودکی

ما و ضربه های زمان کودکی

مسئله تحول یکی از ناگشودنی ترین معماهای زندگی اکثر ماست. دغدغه این که «چرا تغییر نمی کنم» و «چرا به رهایی نمی رسم» گاه تمام عمر گریبان ما را رها نمی کند. و خودشناسی، دانش نیل به آزادی و رهایی است، رهایی خلل ناپذیری که با آگاهی ژرف و  ریشه ای از مسائل خود محقق می شود. در این گفتار، به موضوع «ضربه های کودکی» به عنوان گوشه ای از معمای رهایی پرداخته ام.

ادامه مطلب “ما و ضربه های زمان کودکی”

کدام چاپ سعدی را بخریم؟

کدام چاپ سعدی را بخریم؟

اوّلین قدم برای ارتباط با متون کهن، اینست که یک چاپ معتبر از آنها در دست داشته باشیم. یعنی اوّل از همه مطمئن باشیم که این‌هایی که در این متن آمده، از شاعر یا نویسندۀ مزبور هست یا نه. مثلاً اکثرِ قریب به اتّفاقِ اشعاری که به خیام و باباطاهر و ابوسعید نسبت می‌دهند، از ایشان نیست.

دربارۀ سعدی هم باید گفت متأسفانه با وجودِ این همه هیاهو و سروصدایی که برای شیخ راه انداخته‌ایم، هنوز یک متنِ درجه اوّل و دقیق از او در دست نداریم و هرکدام از چاپ‌ها اشکالاتی دارند. البته اوضاع کلیّات سعدی مثلِ ابوسعید و اینها نیست، ولی هنوز هم مقداری شعر الحاقی از شعرایِ دیگر در دیوان او موجود است و از طرفی ضبطِ برخی اشعار سعدی غلط است و دچار تحریف شده. ادامه مطلب “کدام چاپ سعدی را بخریم؟”

مناظره یاسر میردامادی و زهیر باقری نوع‌پرست پیرامون عقلانیت باور به خدا

مناظره یاسر میردامادی و زهیر باقری نوع‌پرست پیرامون عقلانیت باور به خدا

تماس‌های زیادی با برنامه تابو گرفتید و از ما خواستید به موضوع خدا بپردازیم. پیش‌تر در این برنامه به این پرسش مهم و تعیین‌کننده پرداخته‌ایم که «آیا خدا وجود دارد»؟ اما حق با شماست وجود داشتن یا نداشتن خدا چنان اثر رادیکالی بر هستی و زندگی ما دارد که همچنان می‌‌توان درباره آن بحث کرد و به پرسش‌های بیشتری پاسخ داد. در برنامه این هفته، میزبان دو پژوهشگر فلسفه هستیم که یکی از ادله عقلانی خداباوران دفاع می‌کند و دیگری از ادله عقلانی خداناباوران.

زُهیر باقری نوع‌پرست، دانشجوی دکتری فلسفه دانشگاه وین  و سردبیر مجله فلسفی ۴۲ است. او با تاکید بر ضرورت خردمندانه زیستن از خداناباوری دفاع می‌کند، یاسر میردامادی پژوهشگر دین و فلسفه اما از محدودیت‌های عقل می‌گوید و معتقد است می‌توان از ادله خداباوران دفاع عقلانی کرد.

ادامه مطلب “مناظره یاسر میردامادی و زهیر باقری نوع‌پرست پیرامون عقلانیت باور به خدا”

مغالطۀ مغالطۀ قصدی

مغالطۀ مغالطۀ قصدی

مغالطۀ مغالطۀ قصدی

(آیا مؤلف به‌راستی مرده است؟)[۱]

کاوه بهبهانی

در اواخر دهۀ چهلِ سدۀ بیستم دو مقالۀ پر سروصدا در جامعۀ ادبی آنگلوساکسون گردوخاکی به پا کردند. مقالۀ «مغالطۀ قصدی»[۲] (۱۹۴۶) و مقالۀ «مغالطۀ تأثیری»[۳] (۱۹۴۹). این دو مقاله دستاورد همکاری منتقد و نظریه‌پرداز آمریکایی ویلیام ویم‌سَت[۴] با فیلسوف هنر آمریکایی مونرو بیردزلی[۵] بود. جان کلام مقالۀ اول (هم‌داستان با روح زمانه‌اش) این بود که پی بردن به قصد (یا نیت) مؤلف (یا آفرینندۀ) اثر هنری (به‌طور خاص اثر ادبی) نه ممکن است و نه برای فهم اثری که او پدید آورده لازم است. در عوض، آنچه برای تحلیل یک اثر مهم است صرفاً خود آن اثر فی‌نفسه است. در این نوشته ضمن مروری بر ادلۀ ویم‌ست و بیردزلی در مقالۀ موردبحث نگاهی خواهیم انداخت به انتقادات یکی از فلاسفۀ تحلیلی آمریکایی نام‌بردار هنر معاصر، نوئل کَرول[۶] به براهین عرضه‌شده در «مغالطۀ قصدی». همچنین لابه‌لای نقدهای کرول به مغالطۀ قصدی گذری خواهیم کرد بر «رویکرد چند-مقوله‌ای» در نقد هنری که کرول از آن دفاع می‌کند. ادامه مطلب “مغالطۀ مغالطۀ قصدی”

سهراب سپهری از نگاه داریوش شایگان

سهراب سپهری از نگاه داریوش شایگان

داریوش شایگان منتخب اشعار سهراب سپهری را در هنگام حیات وی به فرانسه ترجمه کرد؛ وی در این ترجمه از مدد و مشورت خود مولف برخوردار بود. چاپ این ترجمه با تأخیر صورت گرفت و سهراب، آن را به چشم ندید. شایگان سرآغاز ترجمه خویش را به مقدمه ای بلند و وزین مزیّن کرده است. و اما، آخرین صفحه متن این کتاب، عبارت است از یادداشتی که مترجم نهایتاً افزوده است. در جهت بزرگداشت سهراب سپهری، و البته داریوش شایگان، صفحه مزبور را از فرانسه به فارسی برمیگردانیم. ادامه مطلب “سهراب سپهری از نگاه داریوش شایگان”

حیاتی نقادانه برای تجدید ایمان، معنا، و رهایی

حیاتی نقادانه برای تجدید ایمان، معنا، و رهایی

دیانت در گرو پیامبرشناسی است و امروزه در این زمانه و زمینه، خصوصاً در گرو پاسخی است که هریک از ما ناخودآگاهانه یا خودآگاهانه به این پرسش می‌دهیم:

«اگر پیامبر اسلام امروز مبعوث می‌شد، چه سخنی برای انسان زمانه‌ی ما می‌داشت، چه می‌کرد و چه‌گونه می‌زیست؟»

آن‌چه در پی می‌آید خلاصه‌ای است از پاسخی که شش سال پیش به‌مناسبت بعثت پیامبر اسلام به این پرسش دادم و همان زمان بخشی از آن در کنار پاسخ‌هایی دیگر به همین پرسش در قالب اقتراحی مکتوب منتشر شد. ادامه مطلب “حیاتی نقادانه برای تجدید ایمان، معنا، و رهایی”

ایرانیانی که عاشق موضوعات جنسی‌اند اما از گفت‌وگو درباره آن وحشت دارند

ایرانیانی که عاشق موضوعات جنسی‌اند اما از گفت‌وگو درباره آن وحشت دارند

محسن رنانی: این روزها همه نگران دلارند، و من گرچه دانش تخصصی‌ام اقتصاد است اما اصلاً نگران دلار نیستم چون بازار دلار قواعد شناخته شده خود را دارد و حوزه پولی کشور هم متولی خودش را دارد و آن متولی که صدها نفر به او مشاوره می­دهند دارد تلاش خودش را می‌کند. اگر درست نمی‌شود لابد مشکل در جای دیگری است. و اینکه مشکل کجاست را بیشتر ما می‌دانیم و درباره‌اش خیلی سخن گفته‌ شده است و چون گوش شنوایی نبود همه خسته شدیم و سکوت کردیم.
اما دغدغه من همواره حوزه‌هایی است که متولی ندارد، معضلات آنجا کسی را نمی‌گزد، و مغفول ماندن آن حوزه‌ها برای توسعه‌ی فردای ما زیانبار است. ما حوزه‌های حساس‌تر و بحرانی‌تر از دلار داریم که بیشتر آنها رها شده­اند و حتی مقامات متولی هم گاهی به عمد بر آنها سرپوش می­گذارند. آن حوزه‌ها است که موجب نگرانی است و ما باید به فکرش باشیم. ادامه مطلب “ایرانیانی که عاشق موضوعات جنسی‌اند اما از گفت‌وگو درباره آن وحشت دارند”

درس‌گفتارهای «سعادت، از دوران باستان تا امروز» از رامین جهانبگلو (آگورا)

درس‌گفتارهای «سعادت، از دوران باستان تا امروز» از رامین جهانبگلو

آگورا: در سیزدهمین فصل از نشست‌ها ی انجمن فلسفی‌ آگورا، به سعادت: از دوران باستان تا امروز، در نگاه مکاتب فلسفی و فیلسوفان دورانهای گوناگون، در ادیان و مذاهب و نیز بازتاب ایده سعادت در ادبیات و هنر خواهیم پرداخت.

رامین جهانبگلو: سعادت اغلب به عنوان غایت نهایی زندگی انسان مطرح شده است. از این نظر، سعادت والاترین غایت است که از اهداف کوچک زندگی‌ (مثل ثروت و مقام) جداست. با این حال، هنگامی که به سعادت می‌‌اندیشیم، آنچه که در ذهن ما بیدار می‌‌شود، این فکر است که باید به برآورده کردن خواست‌ها و نیازها اندیشید. ولی‌ در واقع، رضایت کامل خواسته‌ها و ارضاء امیال الزاماً به معنای رسیدن به سعادت و خوشبختی‌ نیست. پس سعادت را چگونه باید توصیف کرد؟ آیا سعادت یک ناکجاآباد است؟ یا اینکه سعادت همانطور که فلاسفه ی یونان فکر می‌‌کردند، در فضیلت و در جستجو ی نیکی‌ و زیبایی‌ است. برخی‌ از فلاسفه (مثل اپیکوری‌ها) سعادت را در لذت می‌‌دیدند و برخی‌ مثل (رواقیون) سعادت را در صلح با جهان و جهان‌وطنی بودن می‌‌دانستند. ولی‌ شوپنهاور فیلسوفی است که سعادتمندی را در نفی اراده معطوف به حیات می‌‌بیند، و برای نیچه سعادت معنا ندارد مگر از طریق اثبات زندگی،‌ همچون جشن و سرمستی. و البته از نگاه ادیان ابراهیمی، سعادت، زندگی‌  ِ بعد از مرگ و رستگاری است. ولی‌ در دنیایی چون جهان امروز که همه چیز از ارزشی نسبی‌ برخوردار است و همگان معنای خود را از دست داده‌اند، آیا هنوز هم بحث در مورد سعادت ممکن است؟ این پرسشی است که خواهیم کوشید در میان پرسش‌ها ی دیگر در فصل جدید آگورا به آن بپردازیم. ادامه مطلب “درس‌گفتارهای «سعادت، از دوران باستان تا امروز» از رامین جهانبگلو (آگورا)”