نوشتاری از ابوالقاسم فنائی با عنوان «اصول شریعت و اصول شریعت‌شناسی»

نوشتاری از ابوالقاسم فنائی با عنوان «اصول شریعت و اصول شریعت‌شناسی»

نوشتار زیر در بردارنده اهم اصول متافیزیکی، الاهیاتی، معرفت‌شناسانه و هرمنیوتیکی است که نگارنده درباره شریعت و شریعت‌شناسی (فقه) به آنها باور دارد و از آنها دفاع می‌کند. توجیه این اصول و دفاع از آنها پروژه تحقیقاتی گسترده‌ای است که دل‌مشغولی اصلی نویسنده در طی سالهای اخیر بوده است و توفیق به سرانجام رساندن آن را از خدای علیم و لطیف و حکیم خواهانم.

این نوشتار در دو بخش به نگارش درآمده است:

۱) اصول متافیزیکی و الاهیاتی ناظر به سرشت شریعت/ مقام ثبوت

۱_ خدایی که اسلام به ما معرفی و ایمان به او را از ما طلب می‌کند، علاوه بر اوصاف دیگری که دارد، از «حکمت»، «عدالت»، «حاکمیت»/ «مولویت» و «شارعیت» نیز برخوردار است.

۲_ حاکمیت و شارعیت خدا تابع حکمت و عدالت اوست، بدین معنا که حاکمیت و شارعیت خدا مطلق نیست، بلکه مقید به حکمت و عدالت است.

۳_ خدا حق اطاعت دارد.

.
.
.

۲۳_ زمان و مکان در تشریع الاهی نقش دارد.

۲) اصول معرفت‌شناسانه و هرمنیوتیکی ناظر به شریعت‌شناسی/ مقام اثبات

۲۴_ مدل موجه و قابل دفاع برای تنظیم رابطه انسان با خدا مدلی است که در آن مدل دو سوی رابطه حقوق و تکالیفی طبیعی/ اخلاقی دارند، و عقلاً و اخلاقاً موظف به مراعات این حقوق و تکالیف‌اند.

۲۵_ مقصود از عقل در قاعده ملازمه میان حکم عقل و حکم شرع، عقل عملی است.

۲۶_ کارکرد عقل عملی هم «شناخت برخی از ارزش‌ها» (مانند خوبی و بدی) است و هم «صدور برخی از احکام هنجاری» (مانند باید و نباید).

.
.
.

۵۶_ حکمت و عدالت دو معیار پسینی در اجتهاد فقهی‌اند، بدین معنا که فقیهان موظف‌اند فهم و تفسیر خود از قرآن و سنت را با این دو معیار بسنجند و موزون کنند.

.


.

اصول شریعت و اصول شریعت‌شناسی

نویسنده: دکتر ابوالقاسم فنائی

قم – دانشگاه مفید – ۱۳۹۹/۱/۴

.


.

دانلود فایل PDF این مقاله از سرور اول | سرور دوم

.


.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.