صدانت

آیا انحصارگرایی دینی از حیث معرفتی و اخلاقی موضع قابل دفاعی است؟  آیا کثرت گرایی دینی در قیاس با انحصارگرایی دینی موضع برتر و سنجیده تری است؟  در این نوشتار مایلم به اختصار استدلال کنم که دست کم صورتی از انحصارگرایی دینی از حیث اخلاقی و معرفتی قابل دفاع است و از جهات مهمی بر کثرت گرایی دینی برتری دارد.  در بخش نخست مقاله تقریری از این نظریه را مطرح می کنم، و در بخش دوّم به اختصار کاستی های نظریه کثرت گرایی دینی را مورد بررسی قرار خواهم داد. ادامه مطلب “مقاله «انحصارگرایی محققانه در قلمرو دین» از آرش نراقی”

در همایش بین المللی مولوی شناسی که مجموعا دو روز به طول انجامید، مجموعه تلاش‌های صورت گرفته درباره شناخت مولانا و نیز جمع آوری آثار خطی و منحصر به فرد این شاعر ایرانی مطرح شد. همچنین سخنرانان در این مراسم به تشریح افکار و اندیشه‌های مولانا جلال الدین بلخی پرداختند. از ایران نیز، مصطفی ملکیان سخنرانی‌ای با عنوان “ارتباط تن با جان از نگاه مولانا” ایراد کرد. ادامه مطلب “همایش بین المللی مولوی شناسی هند با حضور مصطفی ملکیان”

‌ داریوش کریمی: تنها دین من بر حق است، تا چه حد قابل دفاع است؟ آیا باطل دانستن دین دیگران زمینه متهم کردن آنان به ارتداد را فراهم نمیکند؟ نزاعهای دینی در لباسهای متفاوت ظاهر شده اند اما پیروان ادیان درگیر همیشه بر این بنیاد که دین خود را برتر میدانستند در آنها شرکت جسته اند. تلاش برای یافتن اشتراکات دینی هم آنگونه که تاریخ بشر نشان داده تا حدی برای افزایش مدارا به کار آمده اما نه برای صادق انگاشتن چشم اندازی که دیگر ادیان ارائه میدهند . انحصارگرایی دینی به معنای راستین دانستنِ دین خود به چه پیامدهای نظری یا رفتاری نزد دینداران می‌انجامد؟

آیا می‌توان دین خود را راستین دانست و از ملحد یا مرتد دانستن دیگران پرهیز کرد. آیا می‌توان اعتقاد به خدای راستین را در انحصار خود دانست و امکان رستگاری پیروان ادیان دیگر  و دیگر آدمیان را گشوده دید؟ ولی آیا انحصار دینی به پیامدهایی که ضرورتا امروزه در جوامع دینی می‌بینیم می‌انجامد یا می‌توان از نظر اعتقادی انحصار گرا بود و   آزار دیگران را پیشه نکرد؟

آرش نراقی می‌گوید انحصارگرایی دینی به معنای تنها راستین دانستن دین خود موضعی قابل دفاع است اما ضرورتا پیامدهای رایج در جوامع اسلامی را ندارد. یاسر میردامادی به کثرت‌گرایی دینی اعتقاد ارد و می‌گوید تنها از این راه می‌توان از گرفتاریهای ناشی از نزاعهای دینی گریخت. ادامه مطلب “برنامه پرگار با حضور آرش نراقی و یاسر میردامادی: «انحصارگرایی و کثرت‌گرایی دینی»”

آیت الله کاظم قاضی‌زاده ، مدرس دروس خارج فقه حوزه علمیه قم در واکنش به اظهارات ابوالفضل بهرام‌پور، کارشناس مسائل قرآنی در شبکه یک صداوسیما به ایرناپلاس می‌گوید: در سوره مبارکه مائده درباره افرادی که اصطلاحاً به آنان محارب گفته می‌شود، توضیح داده‌شده و دو عنوان محاربه و تلاش در فسادگستری در زمین ذکر شده است. فقهای ما معمولاً جمع این دو عنوان را موضوع حکم آیه می‌دانند و آن‌طور که بسیاری از فقها از جمله امام خمینی مطرح می‌کنند، این افراد کسانی هستند که برای ترساندن مردم، گرفتن اموال آنان و احیاناً کشتن و مجروح کردن آنان، سلاح در دست می‌گیرند و طبعا به‌عنوان محارب شناخته می‌شوند. مصداق این عنوان در کلام فقها نیز راهزنان جاده‌ها هستند. ادامه مطلب “کاظم قاضی‌زاده: هیچ کدام از معترضان خیابانی مصداق محارب و مفسد نبوده‌اند”

اِلَى اللَّهِ أَشْكُو مِنْ مَعْشَرٍ يَعِيشُونَ جُهَّالاً وَ يَمُوتُونَ ضُلَّالاً، لَيْسَ فِيهِمْ سِلْعَةٌ أَبْوَرُ مِنَ الْكِتَابِ إِذَا تُلِيَ حَقَّ تِلَاوَتِهِ، وَ لَا سِلْعَةٌ أَنْفَقُ بَيْعاً وَ لَا أَغْلَى ثَمَناً مِنَ الْكِتَابِ إِذَا حُرِّفَ عَنْ مَوَاضِعِهِ، وَ لَا عِنْدَهُمْ أَنْكَرُ مِنَ الْمَعْرُوفِ وَ لَا أَعْرَفُ مِنَ الْمُنْكَر(نهج البلاغه خطبه ۱۷)

( به خدا شکوه مي‌کنم از جماعتي که نادان مي‌زيند و گمراه مي‌ميرند. هيچ کالايي در بازارشان خوارتر و بي‌رونق‌تر‌ از کتاب خدا آن‌گاه که به‌حق و شايسته تلاوت شود، نيست و چون با تغيير و تحريف خوانده شود، هيچ کالايي سودآورتر و ارزشمند‌تر از آن نباشد، و در نزد آنان چيزي زشت‌تر از معروف و نيکو‌تر از منکر نيست.) ادامه مطلب “نوشتار محسن آرمین درباره سخنان ابوالفضل بهرام‌پور؛ خداوند با کسانی که کلامش را تحریف کتمان می‌کنند روز قیامت سخن نخواهد گفت”

آیه معروف به آیه محاربه و افساد می گوید: « إِنَّمَا جَزؤُا الَّذِينَ يحَارِبُونَ اللَّهَ وَ رَسولَهُ وَ يَسعَوْنَ فى الأَرْضِ فَساداً أَن يُقَتَّلُوا أَوْ يُصلَّبُوا أَوْ تُقَطعَ أَيْدِيهِمْ وَ أَرْجُلُهُم مِّنْ خِلَف أَوْ يُنفَوْا مِنَ الأَرْضِ ذَلِك لَهُمْ خِزْىٌ فى الدُّنْيَا وَ لَهُمْ فى الاَخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ(مائده،ایه33). این آیه برای توضیح حکم اعدام به جرم افساد است که در آیه قبل مطرح شده است. پرسش مهم این است که اینهمه شدت برای چیست؟ گرچه شاید در متن زمانه خودش حکمی متناسب با نظام تنبهی روزگار بوده اما در هر صورت مجازات شدیدی مقرر گردیده است؟ چرا؟ در سطور بعدی به این موضوع رسیدگی می شود. ادامه مطلب “نوشتار عمادالدین باقی با عنوان «محاربه و افساد»”

ابوالفضل بهرام‌پور، کارشناس قرآنی صدا و سیما، چند روز پیش در شبکه یک سیما درباره حوادث اعتراضی آبان‌ماه ۹۸ اظهار نظر کرده و با استناد به آیه ۳۳ سوره مائده درخواست «زجرکش کردن»، «به دار آویختن»، «بریدن دست و پای مخالف»، یا نفی بلد کرده بود.

ادامه مطلب “وحید حلاج؛ نقدی و نقبی بر گفته‌های ابوالفضل بهرام‌پور در تفسیر آیه محاربه”