کریستین بوبن به دنبال باورهای یقینی و ارائهی تعاریف مشخص از خدا و امر متعالی نیست. تعاریف پژمرده میکنند. عقیده، میخُشکاند. خدا، امر متعالی یا امر مقدس در نگاه کریستین بوبن امری است که به تجربه در میآید، احساس میشود، بساویده میشود، اما تن به منطق عقیده و قرنطینهی تعریف نمیسپارد. خدا دانستنی نیست، دوست داشتنی است. گفتنی نیست، زیستنی است:
زیگموند فروید تأثیر چشم گیری بر دانش ما از ذهن و روان انسان داشته است. او قصّه ای برای ما میگوید که اغلبمان چندان رغبتی به شنیدن آن نداریم: “اینکه خودمان را نمی شناسیم، از بسیاری از اشتیاق هایمان بی خبریم و بسیاری وقتها نمیدانیم چرا کاری را میکنیم”. فروید این پیام آشکار را به ما داد که افکار آگاهانه ما تنها نوکِ کوه یخ روانمان هستند. اکنون صد سال از زمانی که فروید مقالات تأثیرگذارش را در آغاز روانکاوی مینوشت گذشته است و برخی مدعیات فروید به طور کلّی و برخی به طور ضمنی رد شده اند. با این همه، در بسیاری مسائل حق با فروید بود و بیان روشن و قاطع او باعث شد این موضوعات جای خود را در روانشناسی مدرن پیدا کنند. در ادامه( و در چندین مطلب) بر اساس مقاله ای از بلیک فیلت وود[1] ( منتشر شده در هافینکتون پست) به 12 مورد از موضوعاتی میپردازم که فروید بر آنها انگشت تأکید میگذاشت و امروزه هم پذیرفه شده اند. نویسنده آن مقاله تنها به اشارات کوتاه و گذرایی در هر مورد بسنده کرده است. سعی کرده ام این اشارات کوتاه را به تناسب تفصیل بیشتری بدهم. به همین دلیل، این مطلب، صرفاً ترجمه اثر فوق نیست[2].
محسن رنانی: این روزها همه نگران دلارند، و من گرچه دانش تخصصیام اقتصاد است اما اصلاً نگران دلار نیستم چون بازار دلار قواعد شناخته شده خود را دارد و حوزه پولی کشور هم متولی خودش را دارد و آن متولی که صدها نفر به او مشاوره میدهند دارد تلاش خودش را میکند. اگر درست نمیشود لابد مشکل در جای دیگری است. و اینکه مشکل کجاست را بیشتر ما میدانیم و دربارهاش خیلی سخن گفته شده است و چون گوش شنوایی نبود همه خسته شدیم و سکوت کردیم.
اما دغدغه من همواره حوزههایی است که متولی ندارد، معضلات آنجا کسی را نمیگزد، و مغفول ماندن آن حوزهها برای توسعهی فردای ما زیانبار است. ما حوزههای حساستر و بحرانیتر از دلار داریم که بیشتر آنها رها شدهاند و حتی مقامات متولی هم گاهی به عمد بر آنها سرپوش میگذارند. آن حوزهها است که موجب نگرانی است و ما باید به فکرش باشیم. ادامه مطلب “ایرانیانی که عاشق موضوعات جنسیاند اما از گفتوگو درباره آن وحشت دارند”
حاشیه نمی روم! وقت آن را ندارم، چون کمتر از 12 ساعت به تحویل سال مانده است و همه چیز به سرعت پیش می رود. کسی حوصله ی حاشیه رفتن هم ندارد. در لحظات تحویل سال، وقتی تنها چند دقیقه مانده است تا زمین یک بار دیگر دور خورشید بگردد، معمولا کمی تا قسمتی احساساتی می شویم و تصمیمات زیادی می گیریم. بجز آن لحظه ی عرفانی! نیز در اوایل هرسال، اوایل هر ماه، اوایل هر هفته و احتمالا اوایل هر روز تصمیمات مهمی را برای زندگی مان می گیریم. به این بهانه شاید بد نباشد سخنی، هرچند تکراری و مقدماتی، در باب تصمیم گیری به میان بیاید. ادامه مطلب “تصمیم سال نو”
خودشیفتگی جمعی ما در گفتگو با محمدرضا سرگلزایی
اتحادیه خودشیفتگان
منبع: هفتهنامهٔ کرگدن
مصاحبه کننده: محسن آزموده
درآمد: خودشیفتگی را یکی از چارچوبهای اصلی شخصیتی و رفتاری انسان متجدد از نیمههای قرن بیستم به این سو دانستهاند و برای ظهور و بروز پر رنگ آن علل و عوامل متنوع اجتماعی و فرهنگی و فلسفی ارائه کردهاند. یک نمود بارز و آشکار آن که از رهگذر امکانات فضای جدید پدیدار شده است، پرگویی و نمایشگری بیحد و حصر آدمها درباره خودشان است. به دیگر سخن، شبکههای اجتماعی جدید، این فرصت را برای همگان پدید آوردهاند که مدام از خودشان بگویند، از خودشان عکس بگیرند و لاینقطع احساسات و عواطف و خواستهها و باورهایشان در مورد درونیترین و خصوصیترین وجوه وجودشان برای دیگران عرضه کنند. محمدرضا سرگلزایی البته از منظر روانشناسانه به تحلیل و بررسی این پدیده میپردازد. او خودشیفتگی را در چارچوب روانشناسی دانشگاهی، نمونهای بارز از اختلالات شخصیتی معرفی میکند که هم به شکل فردی آشکار میشود و هم گریبانگیر جوامع انسانی میشود. دکتر سرگلزایی همچنین با برشمردن انواع و اقسام خودشیفتگی، صورت جمعی و در عین حال مضمر آن را خطرناکتر میداند و معتقد است، خودشیفتگی در شکل اجتماعی و فرهنگی، بارها نگرانکنندهتر است از نارسیسیسمی که به شکل «پست» گذاشتن در شبکههای اجتماعی از قبیل اینستاگرامی و … جلوهگر میشود. او در گفتوگوی حاضر او با ذکر نمونههایی جالب، واسازی گفتمان فرهنگ خودشیفته و آشکار کردن ریشههای آن را که با رویکرد انتقادی و گفتوگوی سقراطوار امکانپذیر است، توصیف میکند. بیان این روانپزشک در توصیف خودشیفتگی ایرانیان صریح و سرراست و بی تعارف و مجامله است. محمدرضا سرگلزایی(متولد 1349، زابل)، عضو هیات علمی انجمن علمی هیپنوتیزم بالینی ایران، سالها به تدریس و تحقیق و درمان در حوزه روان پزشکی و روان کاوی مشغول است و مقالات و کتاب های فراوانی در این زمینه پدید آورده است: ادامه مطلب “گفتگوی محسن آزموده با محمدرضا سرگلزایی با عنوان «خودشیفتگی جمعی ما»”
شمارۀ 148 ماهنامۀ اطلاعات حکمت و معرفت با موضوع «چیستی و زمینههای شکلگیری جنبش پدیدارشناسی2» به دبیری منیره پنجتنی در مردادماه 97 منتشر شد.
در بخشی از سخن دبیر این شماره میخوانیم: «اگر پدیدارشناسی چنان چندوجهیست که از معنای یک جنبش تاریخی صرف فراتر میرود و مدعیست امکان بازیابی فلسفه در دوران مدرن را در اختیار ما میگذارد، پس راهی جز شناخت دقیق با رجوع به متون اصلیاش نداریم. حتی اگر به چنین ادعایی مشکوک باشیم، نمیتوانیم نسبت به جنبشی که نه تنها به طور مستقیم در بخش عمدهای از فلسفۀ قارهای قرن بیستم نقش پررنگی داشته است بلکه با تطور و تحولش در قالبِ جریانهای دیگر فلسفی مانند اگزیستانسیالیسم و هرمنوتیک به شکلهای مختلف حضور داشته است، بیتفاوت باشیم.» ادامه مطلب “معرفی شماره ١۴۸ نشریه «اطلاعات حکمت و معرفت»”
شماره ١۴۷ ماهنامۀ اطلاعات حکمت و معرفت با عنوان «چیستی و زمینههای شکلگیری جنبش پدیدارشناسی»به دبیری منیره پنجتنى در تیرماه 1397 منتشر شد.
در بخشی از سخن دبیر با عنوان «مسألهای بهنام پدیدارشناسی» چنین آمده است: «دربارۀ پدیدارشناسی کتابها و مقالات بسیاری ترجمه و تألیف شده است و شاید دربارۀ مقدمات و آشنایی با این جنبش فلسفی به اندازۀ کافی مطالب درآمدگونه منتشر شده باشد. ما هم در سه شمارهای که با عنوان «فلسفۀ معماری: پدیدارشناسی مکان» در ماهنامۀ حکمت و معرفت داشتیم تا اندازهای به این موضوع پرداختیم. شاید بتوان گفت عمدهترین تفاوت پدیدارشناسی با دیگر جنبشهای فلسفی این باشد که فقط در فلسفه نمانده و راهش را به سوی حوزههای دیگر از هنر، روانشناسی، علوم تربیتی و اجتماعی گرفته تا پزشکی و پرستاری و معماری گشوده است و خروجیاش به اشکال مختلف منتشر شده است.»
اين شماره مشتمل بر هفت مقاله است. نخستین مقاله باعنوان «مفهوم پدیدارشناسانۀ پدیدار» به قلم محمدجواد صافیان است. مؤلف در این مقاله میکوشد معنای پدیدارشناسانۀ پدیدار را بررسی کند و معنای این واژه را از معانی غیرپدیدارشناسانه تفکیک کند. ادامه مطلب “معرفی شماره ١۴۷ نشریه «اطلاعات حکمت و معرفت»”
حامد فرنقی زاد: ماهنامه فرهنگ و علوم انسانی «فرهنگ امروز» در شماره 21 خود که آخرین شماره سال 1396 این نشریه میباشد بخشی را به نقد آرای مصطفی ملکیان تخصیص داده است. فصل سوم این نشریه که به این امر اختصاص یافته با این عبارت آغاز میشود: «برهان عقیم؛ پروندهای درباره تبعات و نتایج پروژه عقلانیت و معنویت». در این بخش پس از مقدمهای کوتاه از سردبیر نشریه، پنج مقاله و دو مصاحبه در نقد آرای استاد ملکیان گنجانده و یک مصاحبه نیز با شخص استاد ملکیان انجام شده است. ترتیب مطالب این بخش مشخص نیست و نظم و ترتیبی ندارد. با اینکه در اغلب این نوع پروندهها مصاحبه با نقد شونده یا مقالهای از او در ابتدای پرونده قرار میگیرد، اما در این پرونده مصاحبه با ملکیان دومین مطلب است. مطالعه این پرونده و نظراتی که در نقد آرای ملکیان وارد شده است مرا بر آن داشت که در نقد این نقدها نکاتی را بنویسم. اولین نکتهای که در این پرونده به چشم میخورد عنوان آن است، «برهان عقیم». گویی مسئول پرونده، که گویا سردبیر ماهنامه است، پیشاپیش به خواننده اعلام میکند که برهان ملکیان بر پروژه عقلانیت و معنویت برهانی عقیم است. نکته بعدی این است که سه مقاله از مقالات این پرونده به پروژه عقلانیت و معنویت ارتباط ندارد و جنبههای دیگری از آرای ملکیان را به نقد میکشاند. در ادامه هر کدام از مقالات و مصاحبههای صورت گرفته با ملکیان را نقد خواهم کرد. در انتهای مقدمه لازم است اشاره کنم که تلاش من در این مقاله اثبات آرای ملکیان نیست، بلکه نشان دادن بی پایه بودن نقدهایی است که در این پرونده به آرای ملکیان رفته است. امید است که بتوانم در آیندهای نه چندان دور مقالهای درباره ارتباط بین روشنفکری دینی و عقلانیت و معنویت ملکیان بنگارم.
تری ایگلتون، دانشور بریتانیایی، تروریسم را یک «عقیده-کنش» معرفی می نماید. بدین معنا که ترور ، عملی آگاهانه و مبتنی بر نوعی پیشینه و عقبه فکری است. به همین خاطر است که به قول این نویسنده، یک شخص به دلیل خشم آنی ناشی از بلندی صدای تلویزیون همسایه و بدون داشتن زمینه فکری پیشین، خانه او را منفجر نمی کند. (ایگلتون و دیگران،1390: 9) من در این گفتار، ابتدا به هستی شناسی و گونه شناسی تروریسم می پردازم و سپس عقبه های فکری افراط گرایی در خاورمیانه را مورد کنکاش قرار خواهم داد. ادامه مطلب “افراط گرایی و ترور”
گفتوگوی فقهی دربارۀ پوشش زنان از لزوم پوشیدگی زن در برابر مرد بیگانه شروع میشود و پس از این، اندازۀ پوشیدگی زنان است که به موضوع کنکاش و کاوش تبدیل میشود و در کانون مناقشه مینشیند. میتوان بهروشنی گفت که میان دیندانان و دینداران نسبت به اصل پوشش زنان بهمنزلۀ یک دستور ضروری دینی کشمکشی نیست و پوشیدگی زنان در الگوی زیست دینی بیشک امری پذیرفتنی است. دربارۀ میزان پوشیدگی سروتن زنان نیز گفتهاند که موی سر و بدن زن در برابر مرد بیگانه باید پوشیده باشد اما شماری از پژوهشگران تاریخ فقه، بهتازگی دیدگاه دیگری را بیان کردهاند که واکنشبرانگیز بوده است. ادامه مطلب “مناظره امیرحسین ترکاشوند و حسین سوزنچی: لزوم و اندازه پوشیدگی زنان در تاریخ فقه”
