رشکِ فلسفه

رشکِ فلسفه

هنگامی که فیلسوفانی همچون اُرتگا ایی. گاسِت می گویند که ما انسان ها نه یک طبیعت که یک تاریخ داریم، منظورشان این نیست که ما الواحی سپید  (Tabula Rasa) هستیم. [چنین فیلسوفانی] شک ندارند که زیست شناسان سرانجام عوامل ژنتیکی [دخیل] در اُتیسم، استعداد موسیقایی، محاسبات [ریاضی] برق آسا و بسیاری دیگر ویژگی هایی که انسان ها را از هم متمایز می سازند را کشف خواهندکرد. آنها همچنین شک ندارند که طی زمانی که گونه ی ما در دشت های آفریقا در حال تکامل بود برخی از ژن ها غربال و برخی دیگر حفظ شدند. [این فیلسوفان] شادمانه با دانشمندی همچون استیون پینکر موافق اند که ژن ها ی متأخر، بدون در نظر گرفتن[فرایند] فرهنگ پذیری، تبیین گر بسیاری از انواع رفتار های مشترک میان تمام انسان ها هستند.

آنچه که برای این فیلسوفان محل شک است این است که مشخص کردن نقش ژن ها در متفاوت ساختن ما از همدیگر و[یا] ردیابی اشتراکات ما به نیاز های  تکاملی اجدادمان چیزی به عنوان «نظریه‌ی طبیعت بشری» به دست خواهد داد. زیرا که این چنین نظریه هایی می بایست هنجاری باشند—[بدین معنا که] رهنمود هایی فراپیش نهند. [این نظریه ها] باید به ما بگویند که با خود چه کنیم. آنها باید [بتوانند] تبیین کنند که چرا برخی از [گونه های] زندگی برای انسان ها بهتر از گونه ها ی دیگرند و چرا برخی جوامع برتر از دیگر جوامع اند. نظریه ای در باب طبیعت بشری باید به ما بگوید که می بایست تبدیل به چه انسان هایی شویم.

نظریه های فلسفی و دینی در باب طبیعت بشری از آن روی که از جزئیات تجربی دوری گزیدند شکوفا شدند. [این نظریه ها] به احتمال ابطال از طریق رویداد های [تجربی] تن در نداند. نظریه ها ی افلاطون و ارسطو در باره ی اجزای نفس از این قبیل نظریه ها بودند، و همچنین اند نظریه ی مسحیَت [ مبنی بر این] که ما همه فرزندان خدایی مُحب هستیم، نظریه ی کانت که ما  مخلوقانی نمودی هستیم تحت سیطره ی بود یا شی فی نفسه (Noumena) و روایت ها ی طبیعی سازنده ی (Naturalizing) هابز و فروید درباره ی خاستگاه جامعه پذیری و اخلاق. چنین نظریه ها یی، به رغم ابطال ناپذیر بودن و نداشتن قدرت پیش بینی، بسیار سودمند بودند—نه ازآن جهت که روایت هایی بسنده از آنچه که انسان ها حقیقتاً در ذات خود بودند ارائه می دادند، بلکه بدین دلیل که این نظریه ها مخاطراتی برای  اجتناب و آرمان هایی برای خدمت فراپیش [مردم] می نهادند. [این نظریه ها] نصایح مفید اخلاقی و سیاسی را در قالب بسته بندی ای  پر طمطراق و قا بل عرضه بازاریابی می کردند. ادامه مطلب “رشکِ فلسفه”

زنان برای سیاستی «دیگر»؛ نگاهی جامعه‌شناختی به «مشارکت زنان در مدیریت شهری»

زنان برای سیاستی «دیگر»؛ نگاهی جامعه‌شناختی به «مشارکت زنان در مدیریت شهری»
 حضور زنانه در بدنه دولت و سیاست، در ایران، همچون همه نقاط دیگر جهان، می‌تواند شمشیری دو ‌لبه باشد؛ این حضور ممکن است جنبه «نمایشی» داشته باشد و صرفاً با این هدف انجام گیرد که «زنان هم حضور دارند» که در این صورت، نه فقط ما را به پیشرفتی نمی‌رساند بلکه نوعی پسرفت و انحراف اجتماعی را تجربه خواهیم کرد که در گام‌های بعدی برایمان به مشکل تبدیل خواهد شد. برعکس، این حضور می‌تواند نوع دیگری از سیاست‌ورزی، نوع دیگری از نگاه به مسائل و مشکلات و راه‌حل‌ها را که می‌توان به آن «نگاه و رویکرد زنانه» گفت، به وجود آورد که در این صورت گام بسیار مهمی در جامعه  برداشته‌ایم. ادامه مطلب “زنان برای سیاستی «دیگر»؛ نگاهی جامعه‌شناختی به «مشارکت زنان در مدیریت شهری»”

 نگاهی به میراث دکتر علی شریعتی

 نگاهی به میراث دکتر علی شریعتی

 ماکس وبر مدرنیته را تجلی عقلانیت می‌داند و براستی هم انسان مدرن واجد ویژگی‌هایی است که تاریخ بشر در هیچ زمانی بدان نرسیده بود، مدرنیته اولین سرمنزلی است که انسان  بعد از طی دوران ارعاب، وحشت و خشونت بدان رسید و لختی برای خواندن و نوشتن و فکر کردن پیدا کرد.با این همه بعد از انقلاب کبیر فرانسه و در دوران مدرن و در جدال با آن، نظریاتی پیدا شدند که با بزرگ کردن عوارض ظاهری آن به ستیز با مدرنیته روی آوردند، مارکسیست، فاشیست، نازیسم ، نیهلیسم و غیرذالک، همگی دشمنان ناسپاس مدرنیته و عقل مدرن بودند، که به درجاتی مدرنیته را بد و شر می‌دانسته و به صورت آگاهانه و یا غیرارادی به رودررویی با مدرنیته کشیده شدند و یا حداقل موجبات جدال پیروان خود و توده‌های ناآگاه با مدرنیته را فراهم آوردند. ادامه مطلب ” نگاهی به میراث دکتر علی شریعتی”

سخنرانی ساسان حبیب وند با عنوان «خودشناسی چیست؟»

سخنرانی ساسان حبیب وند با عنوان «خودشناسی چیست؟»

ساسان حبیب وند نویسنده، پژوهشگر و مدرس علوم انسانی است. حبیب وند به پژوھش در حوزه ھای عرفان، روانشناسی و فلسفه اشتغال داشته و حیطه خاص علاقۀ او خودشناسی است. او در پژوھش ھای خود تلاش دارد تا ارتباط فرھنگ و محیط رشد انسان را با اعتماد به نفس و شادمانی او روشن کند و به گره گشایی از مشکلات فکری، عاطفی و رفتاری انسان بپردازد. نظریۀ “خودشناسی خردگرا” که نخستین بار در دو کتاب «بندباز» و «از رنج تا رهایی» از این نویسنده تشریح شده، حاصل این تلاش است. از ویژگی ھای کار این پژوھشگر، تلفیق یافته های علوم مدرن با ژرفای نگاه عرفانی است.
سخنرانی زیر با عنوان «خودشناسی چیست؟» در ماه اوت سال ۲۰۱۶ در انجمن فرهنگ و ادب شهر سیدنی ایراد شده است. در این گفتار، ایشان بطور فشرده به معرفی نظریه نوین خود در زمینه خودشناسی پرداخته و اصول، مفاهیم و نتایج آن را تشریح کرده‌اند. ادامه مطلب “سخنرانی ساسان حبیب وند با عنوان «خودشناسی چیست؟»”

سخنرانی آرش نراقی با عنوان «فهم تجربه وحیانی در بستر جهان مدرن»

سخنرانی آرش نراقی با عنوان «فهم تجربه وحیانی در بستر جهان مدرن»

عنوان: فهم تجربه وحیانی در بستر جهان مدرن

سخنران: دکتر آرش نراقی

برنامه ای در بنیاد توحید

۲۶ شهریور ۱۳۹۶ ادامه مطلب “سخنرانی آرش نراقی با عنوان «فهم تجربه وحیانی در بستر جهان مدرن»”

معرفی جدیدترین شماره «اطلاعات حکمت و معرفت»

معرفی جدیدترین شماره «اطلاعات حکمت و معرفت»

 پیش از این دو شماره دیگر با موضوع اخلاق فضیلت در این ماهنامه منتشر شده بود. مهدی اخوان دبیر این شماره در معرفی اخلاق فضیلت چنین نگاشته است: «اخلاق فضیلت در یونان باستان آغاز و پس از دوره فترت خود در دوره مدرن، در نیمه دوم قرن بیستم با پیش‌کشیدن «احوال» درونی فاعل درعوض نگریستن فعل او در تبیین «امر اخلاقی» احیا شده و ادعای برتری می‌کند.

به زعم فضیلت‌گرایان فعل اخلاقی هر چند به جهت بیرونی پسندیده باشد اما این شرط اصلی و معیار محوری «خوب دانستن» آن نیست بلکه «حال»/ انگیزش/ نیّت [تعابیر روان‌شناختی] و به زبان اخلاق، فضیلت یا رذیلتی که در پس و پشت آن فعل (و از منظر ناظر پنهان) است مؤلفه تعیین کننده «خوب/حَسَن» بودن آن عمل است.» دبیر این مجموعه در ادامه مهم­ترین مسئله این حوزه را ربط و نسبت این مفاهیم با هم برشمرده است. به این معنا که «مفاهیم مهم نظریه‌های رقیب، یعنی «فایده»، «وظیفه» و «فضیلت»، کدام‌یک دیگری را تعیین می‌کند و مقدم است. و به تعبیری دیگر کدام‌ یک بر دیگری مبتنی است، کدام اصل و کدام تکمیل‌کننده است.

ادامه مطلب “معرفی جدیدترین شماره «اطلاعات حکمت و معرفت»”

درس‌گفتار «فلسفه هنر هگل» از حامد صفاریان

درس‌گفتار «فلسفه هنر هگل» از حامد صفاریان

حامد صفاریان: در این سلسله گفتارها پس از ترسیم طرحی از زمینه و زمانه‌ای که هگل درسگفتارهای فلسفه هنر خود را در آن عرضه کرده بود، خواهیم کوشید با تمرکز بر متن آلمانی مقدمۀ این درسگفتارها مدخلی بجوییم نه فقط به فلسفۀ هنر هگل، بلکه به دستگاه فلسفی او بطور کلی. ادامه مطلب “درس‌گفتار «فلسفه هنر هگل» از حامد صفاریان”

مقاله لیندا زاگزبسکی با عنوان «آتوریته معرفتی باور دینی»

مقاله لیندا زاگزبسکی با عنوان «آتوریته معرفتی باور دینی»

آتوریته در عمل (یا آتوریته اخلاقی و سیاسی) و آتوریته در باور (یا آتوریته معرفتی) دو نوع مهم آتوریته است. از میان این دو نوع آتوریته فقط آتوریته در عمل است که در فلسفه اخلاق و فلسفه سیاسی بحث و بررسی می‌شود. حتی معرفت‌شناسان نیز از پرداختن به موضوع آتوریته در باور (یا آتوریته معرفتی) امتناع می‌کنند. نپرداختن به موضوع آتوریته معرفتی بیشتر به دنبال نوعی بدگمانی به این مفهوم است که خود ناشی از ناسازگاری ظاهریِ مفهوم آتوریته با مفهوم خودتابعی است. از منظر برون‌دینی، شخص در پذیرش آتوریته معرفتیِ دین توجیه معقولی ندارد. زاگزبسکی در کتاب آتوریته معرفتی می‌کوشد از این نوع آتوریته دفاع کند. در این مقاله، که فصلی از همین کتاب است، به تفصیل از دیدگاه او درباره جواز معرفتی آتوریته دینی آگاه می‌شویم. ادامه مطلب “مقاله لیندا زاگزبسکی با عنوان «آتوریته معرفتی باور دینی»”

در نامطلوب‌بودنِ بعضی کارهای برخی ویراستاران

در نامطلوب‌بودنِ بعضی کارهای برخی ویراستاران
خیلی جوان بودم و هیجان‌زده بودم از اینکه با ناشری بزرگ برای ترجمه‌ای قرارداد بسته‌ام. کتابِ ریاضیِ پرفرمولی بود و ترجمه‌اش سخت نبود. با بیشترین دقتی که در توان‌ام بود ترجمه‌اش کردم و به ناشرِ معروف تحویل‌اش دادم. یکی-دو سال بعد هم قرارداری بستم با همین ناشرِ قدیمی (که حالا باز اسم‌اش عوض شده بود) برای ترجمه‌ی یک کتابِ ریاضیِ دیگر—کتابی که، بر خلافِ آن اولی، از قبل می‌شناختم و بسیار دوست‌اش می‌داشتم (و هنوز هم بسیار دوست‌اش دارم).

ادامه مطلب “در نامطلوب‌بودنِ بعضی کارهای برخی ویراستاران”

سخنرانی ایرج شهبازی با عنوان «شادی و شکوفا کردن استعدادهای خود»

سخنرانی ایرج شهبازی با عنوان «شادی و شکوفا کردن استعدادهای خود»

هر انسانی استعدادها و قابلیت‌های ویژه‌ای دارد و برای شاد زیستن باید استعدادها و قابلیت‌های خود را شکوفا کند. مشکل بسیار بزرگی که در اینجا وجود دارد، باورهای نادرستِ والدین و نیز نظام آموزشیِ نادرستی است که به جای آنکه افراد را در مسیر درست استعدادها و قابلیت‌هایشان راهنمایی و هدایت کند، آنها را، به مرور زمان، از منِ واقعی‌‌شان دور می‌کند. این امر به نوبۀ خود به بحران هویت و ازخودبیگانگی منتهی می‌شود و موجبات غم و رنج آنها را فراهم می‌آورد. تردیدی نیست که انسان اگر در جای راستین خود نباشد، هیچ نصیبی از شادی نخواهد داشت. ادامه مطلب “سخنرانی ایرج شهبازی با عنوان «شادی و شکوفا کردن استعدادهای خود»”