مروری بر نظریه اجتماعی-سیاسی مصطفی ملکیان- بخش پنجم

مروری بر نظریه اجتماعی-سیاسی مصطفی ملکیان

ملکیان فیلسوفی خلاق است که نظریاتش از اصالتی منحصر به فرد برخوردارند. او در نظریه‌پردازی مقلد هیچ کسی نیست و نظریه مدارای او نیز از این حکم مستثنی نیست. با اینحال باید همچنان نقطه شکوه پروژه فکری او را نظریه عقلانیت و معنویت دانست. به نظر می رسد ملکیان نظریه مدارا و سکولاریسم سیاسی خویش را (که در یادداشت قبلی شرح داده شد) با بسط برخی عناصر نظریه عقلانیت و معنویت (که در یادداشتهای اول تا سوم بدان پرداختیم) به حوزه سیاست بدست آورده است. با این حال عقلانیت و معنویت بیش از هر چیز پروژه ای مربوط به عمل در حوزه فردی و جامعه مدنی است، و براین اساس چنانکه در ادامه شرح خواهم داد این بسط به نظر بدون اشکال اتفاق نیفتاده است. ادامه مطلب “مروری بر نظریه اجتماعی-سیاسی مصطفی ملکیان- بخش پنجم”

مخارج نوجوانان

مخارج نوجوانان

درآمد: فشارهای اجتماعی دنیای مدرن و تلاش برای پذیرش در گروه همسالان، نوجوانان را وامی‌دارد تا در رقابتی پایان‌ناپذیر بر سر مصرف کالاها شرکت کنند، رقابتی که هزینه‌های مصرفی خانواده را به طور فزاینده‌ای افزایش می‌دهد. این مقاله به بررسی علل تغییر فرهنگ مصرف نوجوانان نسل جدید می‌پردازد.[1]  ادامه مطلب “مخارج نوجوانان”

تقابل‌ دو فرهنگ‌ در مهاجرت‌ و پی‌آمدهای آن‌

تقابل‌ دو فرهنگ‌ در مهاجرت‌ و پی‌آمدهای آن‌

اگر نقل مکان از کشوری به کشور دیگر را مهاجرت بنامیم و کشورهای جهان را در دو گروه عمده مدرن و سنتی قرار دهیم چهار نوع مهاجرت خواهیم داشت.

الف- مهاجرت از کشورهای سنتی به یکدیگر؛

ب- مهاجرت از کشورهای مدرن به یکدیگر؛

ج- مهاجرت از کشورهای مدرن به سنتی و بالاخره

د- مهاجرت از کشورهای سنتی به مدرن.

با توجه به اینکه تنش از تفاوت بر می خیزد، می توان دریافت که مهاجرت از دو کشور سنتی به یکدیگر، مانند مهاجرت از افغانستان و پاکستان و ایران و سوریه به یکدیگر چندان مشکل ساز نیست، چرا که شرایط حاکم بر دو جامعه از بسیاری لحاظ شبیه بوده و در نتیجه فرهنگ این جوامع مشابهند. بهمین ترتیب مهاجرت از کشورهای مدرن مانند کانادا، استرالیا، امریکا و … به یکدیگر بحرانی در پی نخواهد داشت، چرا که شرایط حاکم بر این جوامع  تقریبا یکسان و در نتیجه فرهنگ  آنها بهم شبیه است. ادامه مطلب “تقابل‌ دو فرهنگ‌ در مهاجرت‌ و پی‌آمدهای آن‌”

سخنرانی ابوالقاسم فنائی با عنوان «اخلاق وظایف در نگاه نخستین»

سخنرانی ابوالقاسم فنائی با عنوان «اخلاق وظایف در نگاه نخستین»

سخنرانی دکتر ابوالقاسم فنائی با موضوع «اخلاق وظایف در نگاه نخستین» در ۲۵ بهمن ۱۳۹۵ – مرکز تحقیقات اخلاق ادامه مطلب “سخنرانی ابوالقاسم فنائی با عنوان «اخلاق وظایف در نگاه نخستین»”

نشست زوال اسطوره‌ها و تاریخ‌ها در موسسه پرسش

نشست زوال اسطوره‌ها و تاریخ‌ها در موسسه پرسش

جلسهٔ «زوال اسطوره‌ها و تاریخ‌ها»، از سلسله‌نشست‌های پنجشنبه‌های مؤسسهٔ “پرسش” در ١٩ اسفندماه ١٣٩٥ برگزار شد. مراد فرهادپور، بحث خوبی را درمورد ضرورت بازخوانی انتقادی مضامین «شاهنامه»، همچون «شاهِ آرمانی»، «ایران‌زمین»، و …آغاز کرد، و با تکیه بر پژوهش‌های زنده‌یاد شاهرخ مسکوب، از فرازهای «تراژیک» و انسانی و ناسازوارنمای داستان‌ها و شخصیت‌های شاهنامه، چون ..رزم رستم و سهراب و بویژه نبرد رستم و اسفندیار و..، تمایزِ اسطوره و جادو، اضمحلال الاهیات در سیاست و..، خوانشی متفاوت با پندارهای «ایرانشهر»ی اقتدارگرا و دولت‌محور ارائه کرد، و در نقد از برآمدنِ انواعِ هویت‌گرایی ناسیونالیستی و بنیادگرایی دینی، پوپولیسم‌ها و اقتدارگرایی‌ها در جهان و  نظام سلطه و سرمایه، سخنرانی روشنگری کرد. و صالح نجفی، زیرعنوان «باور کن دروغ می‌گویم: درباره امکانِ تاریخِ زوال»، با توصیفِ گفتمانِ ایدئالیستی و کلان‌روایی، به نقدِ دعاوی متناقض‌نما در رویکردِ تاریخی جواد طباطبایی پرداخت… ادامه مطلب “نشست زوال اسطوره‌ها و تاریخ‌ها در موسسه پرسش”

شعر

شعر ، ریچارد شوسترمَن

ریچارد شوسترمن فیلسوف مهم امریکایی پراگماتیستِ معاصر، صاحبِ نظریه‌های بدیع در زیبایی‌شناسی است و مبدع حوزۀ نو‌ظهور تن‌زیبایی‌شناسی (somaesthetics). مقالۀ زیر ترجمه‌ایست از مدخل شعر (poetry) در دانشنامۀ فلسفیِ راتلج، جلد 7 به قلم شوسترمن. ادامه مطلب “شعر”

امیر ترکاشوند: کافر حربی ، مظلوم‌ترین گروهِ بی‌مدافع

امیر ترکاشوند: کافر حربی ، مظلوم‌ترین گروهِ بی‌مدافع

ما مسلمان‌ها از ناحیۀ آرای فقهای قدیم، به مشکلات زیادی در زندگی فردی خانوادگی اجتماعی و سیاسی برخورده‌ایم ولی کم‌تر به پیامدهای وحشتناکِ آن آرا در مورد غیرِمسلمان‌ها(کفار) می‌اندیشیم؛ به همین خاطر با تأسی به سخن زیبای حضرت فاطمه (الجار ثم الدار) ،که این روزها گرامی‌داشتِ پرکشیدنش به سوی ملکوت است، اولویت را از خود و مسلمان‌ها به سمت دورترها یعنی نامسلمان‌ها می‌بَرَم. ادامه مطلب “امیر ترکاشوند: کافر حربی ، مظلوم‌ترین گروهِ بی‌مدافع”

آیا دگرپذیری در جهان اسلام امکان‌پذیر است؟

اشارە: محمد شوقی زین استاد دانشگاه و تحلیل‌گر الجزایری دارای مدرک دکترا در رشته‌ی مطالعات عربی اسلامی و متخصص فلسفه و تصوف از دانشگاه پروفونس است. او دکترای دوم خود را درباره “میشل دوسارتو” اندیشمند فرانسوی از دانشگاه آکس مرسیلیا دریافت کرد. از آثار او می‌توان به “تأویلات وتفکیکات”، “سیاسة العقل” و “الثقاف في الأزمنة العجاف” اشاره کرد. “فلسفة التأویل” گادامیر و “ابتکار الحیاة الیومي” میشل دوسارتو مهم‌ترین کتاب‌هایی که تاکنون ترجمه کرده است. ادامه مطلب “آیا دگرپذیری در جهان اسلام امکان‌پذیر است؟”

قدمای معاصر

قدمای معاصر

پس از ملاصدرا، هیچ اتفاق مهمی در فلسفۀ موسوم به اسلامی نیفتاده است؛ اگرچه آن نيز چندان مهم نبود. در چهار قرن گذشته، صدها رسالۀ مهم فلسفی در غرب پدید آمده است که فهم و هضم بسیاری از آنها هنوز برای ما دشوار است. طب، اقتصاد، روان‌شناسی، علوم اجتماعی، فیزیک و… بماند، که مرثیه‌ای جدا می‌طلبد. بیهوده گمان می‌کنیم که می‌توانیم از روی این چهار قرن بپریم و سر از قرن بیست‌ویکم در بیاوریم. دست‌کم چهار صد سال تا قرن بیست‌ویک فاصله داریم. ما از قرن دهم یا حتی هشتم هجری بیرون نیامده‌ایم. ادامه مطلب “قدمای معاصر”