سیمای نیچه در اندیشۀ سیاسی امروز

سیمای نیچه در اندیشۀ سیاسی امروز

می‌دانیم که هیتلر از طرفداران پروپاقرص ترویج و انتشار آثار نیچه بود و در این زمینه از همکاری خواهر نیچه بیشترین بهره را برد. حتی گفته می‌شود که هیتلر در اولین دیدار خود با موسولینی، نسخه‌ای از آثار نیچه را به او هدیه داد. با این وجود بسیارند کسانی که اعتقاد دارند تفکر نیچه نه تنها مؤید اندیشه‌های فاشیستی نیست، بلکه در تضاد با آن قرار می‌گیرد. شاهد مدعیان این باور این است که نیچه در برخی از آثارش صراحتاً یهودستیزی در اروپا را مذموم شمرده و مورد انتقاد قرار داده است؛ اما آیا مخالفت با اشکالی از نژادپرستی یا نژادستیزی توسط نیچه برای طرد هر گونه نسبت میان او و اندیشه‌های فاشیستی کافی است؟ از سوی دیگر می‌بینیم که برخی از مفسران میل دارند فلسفۀ نیچه را گونه‌ای طفره رفتن از مواجهۀ تمام‌عیار با امر سیاسی تلقی کنند. بنابراین این پرسش که فلسفۀ نیچه او را در کجای طیف آرای سیاسی قرار می‌دهد بسیار جدی است. ادامه مطلب “سیمای نیچه در اندیشۀ سیاسی امروز”

اضطراب اجتماعی

اضطراب اجتماعی

این مراجع من یک دانشجوی دبیری بود که حدود 20 سال سن داشت. مرد جوان دچار مشکلی بود که زندگیش را مختل کرده بود. او مبتلا به نوعی کمرویی بیمار گونه بود. اگر قرار بود درکلاس درس سؤالی بپرسد قلبش به تپش می افتاد، نفسش به سختی در می آمد، بدنش داغ می شد، سرش گیج می رفت، صدایش می گرفت، عرق می کرد و گلویش خشک می شد. در نتیجه بسیاری از اوقات که سؤالی برایش پیش می آمد نمیتوانست آن را از استاد بپرسد. اگر استاد نیز از او سؤالی می کرد همین دردسر تکرار می شد. وقتی قرار بود دانشجویان در کلاس کنفراس بدهند به بهانه های مختلف طفره می رفت و در نهایت هم نمره ی کنفرانش را ازدست می داد. اگر دقایقی به کلاس دیر می رسید در زدن، اجازه گرفتن و عبور از جلوی کلاس برای نشستن در جایش، برایش کاری طاقت فرسا بود بنابراین بسیار پیش می آمد که دقایقی دیر رسیدن باعث محروم ماندن از کلاس و غیبت خوردن می شد. ادامه مطلب “اضطراب اجتماعی”

معرفی کتاب در اسارت فرهنگ

معرفی کتاب در اسارت فرهنگ

این کتاب به زبانی ساده به تشریح معضلات فردی و اجتماعی ما و ریشه یابی خلقيات و صفاتی می پردازد که به دلیل ترس، فقر و بى‏عدالتى در طول قرون و در راستاى تنازع بقا در ما به‏ وجود آمده‏اند. ویژگیهایی که در تكرار خويش و در گذار از نسلها در ما نهادینه شده و همراه با آداب و رسومى كه زاده همان شرايط بوده‏ اند، بخشى از هويت فرهنگى ما را ساخته ‏اند.  ویژگیهایی چون مخفی کاری، زخم خوردن و دم بر نیاوردن، صادق نبودن در گفتار، تحمل نکردن انتقاد، قسم خوردن برای برای اثبات مدعا ، تعظیم و تمجید های بی محتوا به منظور تقرب به مافوق، مبالغه در سخن گفتن جهت باورندان خویش به دیگران،  گوشه و کنایه زدن برای فرار از عواقب صراحت، تفسیر و تاویل های افراطی از کلام دیگران، غیبت کردن، تهمت زدن، شایعه ساختن، بنده پروری و بت سازی، کوچک کردن دیگران برای بالا بردن خود و بالاخره پدیده دهشتناکی به نام آبروداری. ادامه مطلب “معرفی کتاب در اسارت فرهنگ”

بازنشر مقالات هفت‌گانه

بازنشر مقالات هفت‌گانه

سایت محمدمجتهد شبستری در 25 دی 95 در مطلبی نوشت: هفت مقاله زیر که باز نشر می‌شوند، همان مقالاتی‌اند که صاحب این قلم  در آن‌ها اعتبار اجتهاد فقهی در موضوعات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی در عصر حاضر را با دلایل متعدد زیر سوال برده و به مراجع محترم تقلید پیشنهاد کرده بود بر مبنای محتوای آن مقالات، با نویسنده آن‌ها شخصاً درمناظره‌ای شرکت کنند. ادامه مطلب “بازنشر مقالات هفت‌گانه”

شوپنهاور و فروید

شوپنهاور و فروید

درونمایه های اصلی فرویدیسم عبارتند از، میل جنسی، سرکوب [repression] و ناخودآگاه [the unconscious]. هرکدام از اینها، به نحو برجسته ای نیز توسط شوپنهاور مورد تامل قرار گرفته و به شیوه ای یکسان با، یا حداقل قدری مشابه، شیوه مورد نظر فروید مورد بحث قرار گرفته اند. ادامه مطلب “شوپنهاور و فروید”

خروج از تله بنیانگذار

خروج از تله بنیانگذار

محسن رنانی : پانزده سال پیش (۱۳۸۱) در دیداری با تنی چند از نمایندگان مجلس ششم هشدار دادم که اگر دو جناح سیاسی اصلی کشور در رقابت سیاسی خود، مراقبت نکنند کشور به زودی وارد «تله بنیانگذار» می شود و اگر چنین شود، دستکم پانزده سال کشور در این تله خواهد ماند. ادامه مطلب “خروج از تله بنیانگذار”

مصطفی ملکیان: انواع ترس و تعریف هر یک

مصطفی ملکیان: انواع ترس و تعریف هر یک

ترس (Fear) عنوانی است که شامل همهٔ این‌ها می‌شود، و بقیه از اقسام ِ ترس برشمرده می‌شوند. برخی از این‌ها مورد اِجماع همه‌اند، اما برخی بین خود روانشناسان هم مورد اختلاف است. ادامه مطلب “مصطفی ملکیان: انواع ترس و تعریف هر یک”

نقد سیدجواد میری به سید جواد طباطبایی

نقد سیدجواد میری به سید جواد طباطبایی

دکتر سیدجواد میری: در این گفتگو من به سخنان دکتر سید جواد طباطبایی در نشست “ایران همین جاست که ایستاده ایم” نقدهایی وارد کرده ام و گفته ام “ایران اینجا که ما هم ایستاده ایم نیز هست” و از قضا این واژه “نیز” خیلی کلیدی است و ما را در فهم آینده ایران که با تنوع و سیاستگزاریهای تنوع آفرین میتواند به بالندگی دست یابد ربط وثیقی دارد. نکته دیگر نقد طباطبایی به روشنفکری دینی بویژه دکتر شریعتی است که به نظر میآید طباطبایی عامدا “امر بازگشت” را تقلیل میدهد به مفهوم ارتجاعی برگشت. در این مصاحبه من تلاش کردم با نگاهی از منظر جامعه شناسی به نقد گفتار دکتر طباطبایی بپردازم. ادامه مطلب “نقد سیدجواد میری به سید جواد طباطبایی”

درس‌گفتار سلوک دیندارانه از عبدالکریم سروش

درس‌گفتار سلوک دیندارانه از عبدالکریم سروش

درس‌گفتار سلوک دیندارانه از عبدالکریم سروش ادامه مطلب “درس‌گفتار سلوک دیندارانه از عبدالکریم سروش”

نسبی گرایی فرهنگی و زنان

نسبی گرایی فرهنگی و زنان

در هر فرهنگی تصوری متفاوت نسبت به اینکه جایگاه زنان در جامعه چه باید باشد وجود دارد. حال، می‌توان پرسید آیا رفتار اعضای همه این جوامع با زنان از نظر اخلاقی قابل قبول است؟ اگر نسبی‌گرای فرهنگی باشید، خواهید گفت، درست و غلط بودن امور اخلاقی توسط فرهنگ تعیین می‌شود و معیاری مستقل از فرهنگ برای ارزیابی اخلاق این فرهنگ‌ها نداریم. به عقیده نسبی‌گراها اختلاف نظرهای موجود بین فرهنگ‌ها از نظر عقلانی قابل حل نیست و بنابراین معیاری عقلانی برای برتری یک فرهنگ بر فرهنگ دیگر وجود ندارد و از این رو فرهنگ‌های متفاوت ارزش یکسانی دارند. از آنجایی که با هم برابر هستند، نمی‌توان مجموعه اعمال اخلاقی که در هر یک از فرهنگ‌ها روی می‌دهد را با ارزش‌های فرهنگ دیگر مقایسه کرد. چرا که هر یک از این فرهنگ‌ها ارزش های خود را دارند و نمی‌توان ارزش‌های یک فرهنگ را به فرهنگ‌های دیگر تحمیل کرد. ادامه مطلب “نسبی گرایی فرهنگی و زنان”