تحلیل، نقد و بررسی روشنفکری دینی از دیدگاه مصطفی ملکیان

روشنفکری دینی ، استاد مصطفی ملکیان

جمع آوری از مجموعه مطالب مصطفی ملکیان در باب روشنفکری: تحلیل، نقد و بررسی روشنفکری دینی از دیدگاه مصطفی ملکیان

یک نسل پس از عبدالکریم سروش

یک نسل پس از عبدالکریم سروش

دهه‌ی شصت بود. ایده‌هایش یکی یکی در می‌رسیدند. گاه از تمایز “دین” و “معرفت دینی” سخن می‌گفت و ساحت دین را از هر گونه غباری پیراسته می‌کرد. گاه به سر وقت اخلاق می‌رفت و اخلاقِ خدایان را زیبنده‌ی مقامِ بندگان نمی‌دانست. به راههای هدایت می‌اندیشید و این صراط را متکثر می‌دید. وحی الهی و تجربه‌ی […]

جایی که خدا هست هم همه چیز مجاز است!

جایی که خدا هست هم همه چیز مجاز است! - حسین دباغ

پرسش پیش روی من این است: آیا روشنفکری دینی با همه فراز و فرودش در جوامع دینی و بالاخص قبل و بعد از انقلاب اسلامی ایران اصلا به درد می خورد؟ و اگر بله، به چه «درد» می خورد؟ من تلاش می کنم تا نشان دهم روشنفکری دینی به «درد» می خورد، ولی تا «درد» […]

آیا روشنفکری دینی همان روشنفکری دین‌داران است؟

آیا روشنفکری دینی همان روشنفکری دین‌داران است؟

در این نوشتار می‌کوشم، به نحوی فشرده، نشان دهم که بر خلاف تلقی برخی صاحب‌نظران، «روشنفکری دینی» همان روشنفکری دین‌داران نیست، زیرا: اولاً دلایلی که به سود این تلقی (یکسان‌انگاریِ روشنفکری دینی با روشنفکری دین‌داران) اقامه شده دلایلی قابل دفاع نیست. ثانیاً استدلال‌هایی که علیه تلقی بدیل -که روشنفکری دینی را به روشنفکری دین‌داران فرونمی‌کاهد- […]

رهایی‌بخشیِ روشن‌فکری دینی

رهایی‌بخشیِ روشن‌فکری دینی

این مقاله‌ قسمت دوم از یک دوگانه است که قسمت اول آن را با نام «اخلاق روشن‌فکری دینی» پیش‌تر در صدانت بازنشر کرده ایم. پژوهش و نگارش این دو مقاله حدوداً شش سال پیش آغاز شد و نسخه‌ی الکترونیک قسمت دوم حدوداً پنج سال و نیم پیش از این در تاریخ ۱۲ مهرماه ۱۳۹۰ (یک […]

اخلاق روشن‌فکری دینی

اخلاق روشن‌فکری دینی

این مقاله‌ قسمت نخست از یک دوگانه است. پژوهش و نگارش این دو مقاله حدوداً شش سال پیش آغاز شد و نسخه‌ی الکترونیک قسمت اول حدوداً پنج سال و نیم پیش از این در تاریخ ۱۲ شهریورماه ۱۳۹۰ در فضای مجازی منتشر شد. حدوداً یک ماه بعد، قسمت دوم با نام «رهایی‌بخشیِ روشن‌فکری دینی» منتشر […]

سید حسین نصر : شوخی‌ای به نام روشنفکری دینی

سید حسین نصر : شوخی‌ای به نام روشنفکری دینی

سید حسین نصر : کلمهٔ روشنفکری ترجمهٔ یک واژهٔ فرنگی است و به نهضتی برمی‌گردد که در قرن هجدهم در فرانسه آغاز شد. آن‌ها خودشان را Intellectuel می‌نامیدند و سخن از عصر روشنایی و age of enlightenment age des lumieres به میان می‌آوردند که به معنای تجددگرایی محض بود. بیشتر افرادی هم که به این مکتب پیوستند […]

روشنفکری دینی؛ خاستگاه‌، افق‌های پیش رو

روشنفکری دینی؛ خاستگاه‌، افق‌های پیش رو

به تعبیر دوستان محترمی که این مقاله به لطف و پیشنهاد آنها نگاشته شد، باید بر موضوع “امکانها و افقهای پیش روی نواندیشی دینی در ایران” متمرکز می‌شدم، موضوعی که ترکیب مفهوم هسته‌ای آن مناقشه‌انگیز است: «نواندیشی دینی»! آیا «نواندیشی» همان «روشنفکری» است یا از آن متمایز است؟ آیا این دو اصطلاح بر دو معنای […]

نقدی به نقدهای پیرامون روشنفکری دینی، مهدی کمپانی زارع

نقدی به نقدهای پیرامون روشنفکری دینی، مهدی کمپانی زارع

مهدی کمپانی زارع : برخی مدعی آن‌اند که همنشینی روشنفکری و دین و تدین از اساس امری نادرست است و ترکیب روشنفکری دینی را متناقض می‌دانند. همه کسانی که در این حوزه مطالعه می‌کنند، می‌دانند که این نظریه توسط چه کسانی مطرح شده است. مطلبی که باید در این باب گفت این است که از […]

جواد طباطبایی : روشنفکری دینی ترکیبی متضاد و بی معناست

جواد طباطبایی: روشنفکری دینی ترکیبی متضاد و بی معناست

اشاره‌: آن‌چه در پی می‌خوانید، قسمت های حذف شده‌ی مصاحبه‌ جواد طباطبایی است که چند سال قبل با روزنامه‌ی همشهری در تهران انجام شد. روزنامه‌ی همشهری، بخشی از سخنان طباطبایی را به ملاحظات مرسوم و معمول منتشر نکرد.